ਆਧੁਨਿਕ ਭਾਰਤ ਦਾ ਇਤਿਹਾਸ MCQ ਪੰਜਾਬੀ ਵਿੱਚ

ਸਹੀ ਉੱਤਰ: (A) ਪੁਰਤਗਾਲੀ–ਡੱਚ–ਅੰਗਰੇਜ਼–ਫ਼ਰਾਂਸੀਸੀ

ਵਿਆਖਿਆ: ਸਹੀ ਵਿਕਲਪ ਇਸ ਲਈ ਠੀਕ ਹੈ ਕਿਉਂਕਿ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਆਗਮਨ ਕ੍ਰਮ ਪੁਰਤਗਾਲੀ, ਡੱਚ, ਅੰਗਰੇਜ਼ ਅਤੇ ਫ਼ਰਾਂਸੀਸੀ ਹੈ। ਹੋਰ ਕ੍ਰਮ ਇਸ ਲੜੀ ਨੂੰ ਉਲਟ ਜਾਂ ਗਲਤ ਢੰਗ ਨਾਲ ਰੱਖਦੇ ਹਨ। ਪੁਰਤਗਾਲੀ ਸਭ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਆਏ ਅਤੇ ਭਾਰਤ ਛੱਡਣ ਵਾਲੇ ਵੀ ਸਭ ਤੋਂ ਆਖ਼ਰੀ ਸਨ।

ਸਹੀ ਉੱਤਰ: (D) ਨੈਵੀਗੇਟਰ (Navigator)

ਵਿਆਖਿਆ: ਸਹੀ ਵਿਕਲਪ ਇਸ ਲਈ ਠੀਕ ਹੈ ਕਿਉਂਕਿ ਪ੍ਰਿੰਸ ਹੈਨਰੀ ਨੂੰ ‘ਨੈਵੀਗੇਟਰ’ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਸੀ ਕਿਉਂਕਿ ਭਾਰਤ ਤੱਕ ਸਮੁੰਦਰੀ ਰਸਤਾ ਲੱਭਣਾ ਉਸ ਦਾ ਜਨੂਨ ਬਣ ਗਿਆ ਸੀ। ਹੋਰ ਉਪਨਾਮ ਪ੍ਰਿੰਸ ਹੈਨਰੀ ਨਾਲ ਨਹੀਂ ਜੋੜੇ ਗਏ ਹਨ। ਜਹਾਜ਼ ਬਣਾਉਣ ਅਤੇ ਸਮੁੰਦਰੀ ਸਫ਼ਰ ਵਿੱਚ ਤਰੱਕੀ ਨੇ ਭਾਰਤ ਲਈ ਸਮੁੰਦਰੀ ਰਸਤਾ ਲੱਭਣ ਵਿੱਚ ਮਦਦ ਕੀਤੀ।

ਸਹੀ ਉੱਤਰ: (D) ਮਹਾਰਾਣੀ ਐਲਿਜ਼ਾਬੈਥ ਪਹਿਲੀ

ਵਿਆਖਿਆ: ਸਹੀ ਵਿਕਲਪ ਇਸ ਲਈ ਠੀਕ ਹੈ ਕਿਉਂਕਿ ਮਹਾਰਾਣੀ ਐਲਿਜ਼ਾਬੈਥ ਪਹਿਲੀ ਨੇ 31 ਦਸੰਬਰ 1600 ਨੂੰ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਵਪਾਰਕ ਅਧਿਕਾਰਾਂ ਵਾਲਾ ਚਾਰਟਰ ਦਿੱਤਾ। ਜੇਮਜ਼ ਪਹਿਲੇ ਨੇ ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਥਾਮਸ ਰੋ ਭੇਜਿਆ, ਚਾਰਲਸ ਦੂਜੇ ਨੂੰ ਦਾਜ ਵਿੱਚ ਬੰਬਈ ਮਿਲੀ ਅਤੇ ਵਿਕਟੋਰੀਆ ਇਸ ਚਾਰਟਰ ਨਾਲ ਨਹੀਂ ਜੁੜੀ। ਚਾਰਟਰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੰਪਨੀ ਦਾ ਨਾਮ ਗਵਰਨਰ ਐਂਡ ਕੰਪਨੀ ਆਫ਼ ਮਰਚੈਂਟਸ ਆਫ਼ ਲੰਡਨ ਟ੍ਰੇਡਿੰਗ ਇਨਟੂ ਦ ਈਸਟ ਇੰਡਿਜ਼ ਸੀ।

ਸਹੀ ਉੱਤਰ: (C) 1609 ਵਿੱਚ ਉਸ ਨੇ ਜਹਾਂਗੀਰ ਤੋਂ ਵਪਾਰਕ ਅਧਿਕਾਰ ਲਏ।

ਵਿਆਖਿਆ: ਸਹੀ ਵਿਕਲਪ ਇਸ ਲਈ ਠੀਕ ਹੈ ਕਿਉਂਕਿ ਵਿਲੀਅਮ ਹਾਕਿੰਸ ਨੇ 1609 ਵਿੱਚ ਜਹਾਂਗੀਰ ਤੋਂ ਵਪਾਰਕ ਅਧਿਕਾਰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤੇ। ਥਾਮਸ ਐਲਡਵਰਥ, ਜੌਨ ਸਰਮਨ ਅਤੇ ਜੈਰਲਡ ਔਂਗੀਅਰ ਬਾਕੀ ਦਿੱਤੀਆਂ ਘਟਨਾਵਾਂ ਨਾਲ ਜੁੜੇ ਹਨ। ਸੂਰਤ ਵਿੱਚ ਪਹਿਲੀ ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਫੈਕਟਰੀ 1613 ਵਿੱਚ ਥਾਮਸ ਐਲਡਵਰਥ ਦੇ ਅਧੀਨ ਬਣੀ।

ਸਹੀ ਉੱਤਰ: (A) ਬੰਗਾਲ

ਵਿਆਖਿਆ: ਸਹੀ ਉੱਤਰ ਬੰਗਾਲ ਹੈ। ਬੰਗਾਲ ਨੂੰ ਮੁਗ਼ਲ ਸਾਮਰਾਜ ਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਅਮੀਰ ਸੂਬਾ ਦੱਸਿਆ ਗਿਆ ਹੈ। ਅਵਧ, ਪੰਜਾਬ ਅਤੇ ਮੈਸੂਰ ਇਸ ਅਧਿਆਇ ਵਿੱਚ ਵੱਖਰੇ ਖੇਤਰ ਹਨ। ਬੰਗਾਲ ਵਿੱਚ ਅੱਜ ਦੇ ਬਿਹਾਰ, ਓਡੀਸ਼ਾ ਅਤੇ ਬੰਗਲਾਦੇਸ਼ ਵੀ ਸ਼ਾਮਲ ਸਨ।

ਸਹੀ ਉੱਤਰ: (B) 1, 2 ਅਤੇ 3

ਵਿਆਖਿਆ: ਸਹੀ ਉੱਤਰ 1, 2 ਅਤੇ 3 ਹੈ। ਤਿੰਨੇ ਕਥਨ ਅਧਿਆਇ ਵਿੱਚ ਦਿੱਤੇ ਗਏ ਹਨ: ਬੰਗਾਲ ਵਿੱਚ ਦੱਸੇ ਖੇਤਰ ਸ਼ਾਮਲ ਸਨ, ਇਹ ਰੇਸ਼ਮ ਅਤੇ ਸੂਤੀ ਕੱਪੜਾ ਭੇਜਦਾ ਸੀ ਅਤੇ ਏਸ਼ੀਆਈ ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ ਆਯਾਤ ਦਾ ਲਗਭਗ 60% ਇਥੋਂ ਆਉਂਦਾ ਸੀ। ਬਾਕੀ ਵਿਕਲਪਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਹਰ ਇੱਕ ਇੱਕ ਸਹੀ ਕਥਨ ਛੱਡ ਦਿੰਦਾ ਹੈ。 ਇਨ੍ਹਾਂ ਵਪਾਰਕ ਕਾਰਨਾਂ ਕਰਕੇ ਬੰਗਾਲ ਕੰਪਨੀ ਲਈ ਬਹੁਤ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਸੀ।

ਸਹੀ ਉੱਤਰ: (A) ਵਾਰਨ ਹੇਸਟਿੰਗਜ਼

ਵਿਆਖਿਆ: ਸਹੀ ਉੱਤਰ ਵਾਰਨ ਹੇਸਟਿੰਗਜ਼ ਹੈ। ਵਾਰਨ ਹੇਸਟਿੰਗਜ਼ ਨੇ ਵਡਗਾਓਂ ਦੀ ਸੰਧੀ ਰੱਦ ਕਰਕੇ ਕਰਨਲ ਗੋਡਾਰਡ ਹੇਠ ਵੱਡੀ ਫ਼ੌਜ ਭੇਜੀ। ਲਾਰਡ ਮਿੰਟੋ ਨੇ ਲਾਹੌਰ, ਕਾਬੁਲ ਅਤੇ ਤਹਿਰਾਨ ਵੱਲ ਮਿਸ਼ਨ ਭੇਜੇ; ਲਾਰਡ ਹੇਸਟਿੰਗਜ਼ ਨੇ ਪਿੰਡਾਰੀਆਂ ਵਿਰੁੱਧ ਕਾਰਵਾਈ ਕੀਤੀ; ਵੈਲਜ਼ਲੀ ਦੂਜੇ ਯੁੱਧ ਵਿੱਚ ਸੀ। ਗੋਡਾਰਡ ਨੇ ਫਰਵਰੀ 1779 ਵਿੱਚ ਅਹਿਮਦਾਬਾਦ ਅਤੇ ਦਸੰਬਰ 1780 ਵਿੱਚ ਬੱਸੀਨ ਜਿੱਤਿਆ।

ਸਹੀ ਉੱਤਰ: (B) 31 ਦਸੰਬਰ 1802

ਵਿਆਖਿਆ: ਸਹੀ ਉੱਤਰ 31 ਦਸੰਬਰ 1802 ਹੈ। ਬਾਜੀਰਾਓ ਦੂਜੇ ਨੇ ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਮਦਦ ਲੈਣ ਲਈ 31 ਦਸੰਬਰ 1802 ਨੂੰ ਬੱਸੀਨ ਦੀ ਸੰਧੀ ਕੀਤੀ। 17 ਅਤੇ 30 ਦਸੰਬਰ 1803 ਦੇਵਗਾਓਂ ਅਤੇ ਸੁਰਜੀ-ਅੰਜਨਗਾਓਂ ਨਾਲ, 1 ਅਪ੍ਰੈਲ 1801 ਹੋਲਕਰ ਦੇ ਪਰਿਵਾਰਕ ਕਤਲ ਨਾਲ ਜੁੜੀ ਹੈ। ਸਹਾਇਕ ਸੰਧੀ ਮੰਨਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਸਿੰਧੀਆ, ਭੋਂਸਲੇ ਅਤੇ ਹੋਲਕਰ ਨੇ ਵਿਰੋਧ ਕੀਤਾ।

ਸਹੀ ਉੱਤਰ: (A) ਹੈਨਰੀ ਲਾਰੈਂਸ, ਜੌਨ ਲਾਰੈਂਸ ਅਤੇ ਚਾਰਲਸ ਮੈਨਸੇਲ

ਵਿਆਖਿਆ: ਸਹੀ ਉੱਤਰ ਹੈਨਰੀ ਲਾਰੈਂਸ, ਜੌਨ ਲਾਰੈਂਸ ਅਤੇ ਚਾਰਲਸ ਮੈਨਸੇਲ ਹੈ। ਬੋਰਡ ਵਿੱਚ ਲਾਰੈਂਸ ਭਰਾ ਹੈਨਰੀ ਅਤੇ ਜੌਨ ਅਤੇ ਚਾਰਲਸ ਮੈਨਸੇਲ ਸ਼ਾਮਲ ਸਨ। ਹੋਰ ਸਮੂਹ ਵੱਖਰੇ ਅਹੁਦਿਆਂ, ਫ਼ੌਜਾਂ ਜਾਂ ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਪਹਿਲਾਂ ਦੇ ਇਤਿਹਾਸ ਨਾਲ ਜੁੜੇ ਵਿਅਕਤੀਆਂ ਨੂੰ ਮਿਲਾਉਂਦੇ ਹਨ। 1853 ਵਿੱਚ ਬੋਰਡ ਖਤਮ ਕਰਕੇ ਪੰਜਾਬ ਨੂੰ ਚੀਫ਼ ਕਮਿਸ਼ਨਰ ਅਧੀਨ ਰੱਖਿਆ ਗਿਆ।

ਸਹੀ ਉੱਤਰ: (B) ਜੌਨ ਲਾਰੈਂਸ

ਵਿਆਖਿਆ: ਸਹੀ ਉੱਤਰ ਜੌਨ ਲਾਰੈਂਸ ਹੈ। 1853 ਵਿੱਚ ਪੰਜਾਬ ਬੋਰਡ ਦੇ ਖਾਤਮੇ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਜੌਨ ਲਾਰੈਂਸ ਪਹਿਲਾ ਚੀਫ਼ ਕਮਿਸ਼ਨਰ ਬਣਿਆ। ਹੈਨਰੀ ਲਾਰੈਂਸ ਅਤੇ ਮੈਨਸੇਲ ਬੋਰਡ ਮੈਂਬਰ ਸਨ; ਨੈਪੀਅਰ ਸਿੰਧ ਦਾ ਪਹਿਲਾ ਗਵਰਨਰ ਸੀ। ਇਹ ਪ੍ਰਸ਼ਾਸਨਿਕ ਬਦਲਾਅ 1849 ਦੇ ਪੰਜਾਬ ਵਿਲੇਅ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਹੋਇਆ।

ਸਹੀ ਉੱਤਰ: (A) ਵਾਰਨ ਹੇਸਟਿੰਗਜ਼

ਵਿਆਖਿਆ: ਸਹੀ ਉੱਤਰ ਵਾਰਨ ਹੇਸਟਿੰਗਜ਼ ਹੈ। ਵਾਰਨ ਹੇਸਟਿੰਗਜ਼ ਨੇ ਘੇਰਾ-ਬੰਦੀ ਨੀਤੀ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤੀ ਸੀ। ਇਸ ਲਈ ਦਿੱਤੇ ਸਬੰਧ ਜਾਂ ਕਾਲਕ੍ਰਮ ਵਿੱਚ ਇਹੀ ਵਿਕਲਪ ਸਹੀ ਹੈ। ਹੋਰ ਵਿਕਲਪਾਂ ਦੀ ਜਾਂਚ: ਲਾਰਡ ਵੇਲਜ਼ਲੀ ਨੇ ਸਹਾਇਕ ਸੰਧੀ, ਲਾਰਡ ਡਲਹੌਜ਼ੀ ਨੇ ਲੈਪਸ ਦਾ ਸਿਧਾਂਤ ਅਤੇ ਲਾਰਡ ਆਕਲੈਂਡ ਨੇ ਅਗਾਂਹਵਧੂ ਨੀਤੀ ਦਾ ਸਮਰਥਨ ਕੀਤਾ ਸੀ। ਇਹ ਅੰਤਰ ਨੀਤੀਆਂ, ਸੰਧੀਆਂ ਅਤੇ ਰਾਜਾਂ ਦੇ ਸਹੀ ਜੋੜ ਨੂੰ ਯਾਦ ਰੱਖਣ ਲਈ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਹੈ।

ਸਹੀ ਉੱਤਰ: (B) 1 ਅਤੇ 2 ਦੋਵੇਂ

ਵਿਆਖਿਆ: ਸਹੀ ਉੱਤਰ 1 ਅਤੇ 2 ਦੋਵੇਂ ਹੈ। ਇਹ ਨੀਤੀ ਕੰਪਨੀ ਦੇ ਆਪਣੇ ਇਲਾਕਿਆਂ ਦੀ ਰੱਖਿਆ ਲਈ ਗੁਆਂਢੀ ਰਾਜਾਂ ਦੀਆਂ ਸਰਹੱਦਾਂ ਦੀ ਰੱਖਿਆ ਕਰਨ ਵਾਲੀ ਸੀ। ਇਸ ਲਈ ਦਿੱਤੇ ਸਬੰਧ ਜਾਂ ਕਾਲਕ੍ਰਮ ਵਿੱਚ ਇਹੀ ਵਿਕਲਪ ਸਹੀ ਹੈ। ਹੋਰ ਵਿਕਲਪਾਂ ਦੀ ਜਾਂਚ: ਕਥਨ 1 ਅਤੇ 2 ਮਿਲ ਕੇ ਇਸ ਨੀਤੀ ਦਾ ਸਹੀ ਵਰਣਨ ਕਰਦੇ ਹਨ; ਇਹ ਲੈਪਸ ਦੇ ਸਿਧਾਂਤ ਦਾ ਵਰਣਨ ਨਹੀਂ ਹਨ। ਇਹ ਅੰਤਰ ਨੀਤੀਆਂ, ਸੰਧੀਆਂ ਅਤੇ ਰਾਜਾਂ ਦੇ ਸਹੀ ਜੋੜ ਨੂੰ ਯਾਦ ਰੱਖਣ ਲਈ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਹੈ।

ਸਹੀ ਉੱਤਰ: (B) ਇਹ ਲੈਪਸ ਦੇ ਸਿਧਾਂਤ ਅਧੀਨ ਮਿਲਾਇਆ ਗਿਆ ਸੀ

ਵਿਆਖਿਆ: ਸਹੀ ਉੱਤਰ ਇਹ ਲੈਪਸ ਦੇ ਸਿਧਾਂਤ ਅਧੀਨ ਮਿਲਾਇਆ ਗਿਆ ਸੀ ਹੈ। ਅਵਧ ਨੂੰ ਵਾਜਿਦ ਅਲੀ ਸ਼ਾਹ ਨੂੰ ਹਟਾਉਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ 1856 ਵਿੱਚ ਕੁਪ੍ਰਸ਼ਾਸਨ ਦੇ ਆਧਾਰ 'ਤੇ ਮਿਲਾਇਆ ਗਿਆ ਸੀ, ਲੈਪਸ ਦੇ ਸਿਧਾਂਤ ਅਧੀਨ ਨਹੀਂ। ਇਸ ਲਈ ਦਿੱਤੇ ਸਬੰਧ ਜਾਂ ਕਾਲਕ੍ਰਮ ਵਿੱਚ ਇਹੀ ਵਿਕਲਪ ਸਹੀ ਹੈ। ਹੋਰ ਵਿਕਲਪਾਂ ਦੀ ਜਾਂਚ: ਬਾਕੀ ਤਿੰਨ ਕਥਨ ਵਿਲੀਨ ਬਾਰੇ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਵੇਰਵਾ ਦਰਸਾਉਂਦੇ ਹਨ। ਇਹ ਅੰਤਰ ਨੀਤੀਆਂ, ਸੰਧੀਆਂ ਅਤੇ ਰਾਜਾਂ ਦੇ ਸਹੀ ਜੋੜ ਨੂੰ ਯਾਦ ਰੱਖਣ ਲਈ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਹੈ।

ਸਹੀ ਉੱਤਰ: (C) ਜੈਤਪੁਰ — ਬੁੰਦੇਲਖੰਡ

ਵਿਆਖਿਆ: ਸਹੀ ਉੱਤਰ ਜੈਤਪੁਰ — ਬੁੰਦੇਲਖੰਡ ਹੈ। ਜੈਤਪੁਰ ਨੂੰ ਬੁੰਦੇਲਖੰਡ ਵਿੱਚ ਦੱਸਿਆ ਗਿਆ ਹੈ। ਇਸ ਲਈ ਦਿੱਤੇ ਸਬੰਧ ਜਾਂ ਕਾਲਕ੍ਰਮ ਵਿੱਚ ਇਹੀ ਵਿਕਲਪ ਸਹੀ ਹੈ। ਹੋਰ ਵਿਕਲਪਾਂ ਦੀ ਜਾਂਚ: ਸੰਬਲਪੁਰ ਉੜੀਸਾ ਨਾਲ, ਬਾਘਾਟ ਹਿਮਾਚਲ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਨਾਲ ਜੁੜਿਆ ਹੈ ਅਤੇ ਝਾਂਸੀ ਨੂੰ ਨੇਪਾਲ ਨਾਲ ਨਹੀਂ ਜੋੜਿਆ ਗਿਆ। ਇਹ ਅੰਤਰ ਨੀਤੀਆਂ, ਸੰਧੀਆਂ ਅਤੇ ਰਾਜਾਂ ਦੇ ਸਹੀ ਜੋੜ ਨੂੰ ਯਾਦ ਰੱਖਣ ਲਈ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਹੈ।

ਸਹੀ ਉੱਤਰ: (C) 1843

ਵਿਆਖਿਆ: ਸਹੀ ਉੱਤਰ 1843 ਹੈ। ਸਿੰਧ 1843 ਵਿੱਚ ਜਿੱਤਿਆ ਗਿਆ, ਜਦੋਂ ਲਾਰਡ ਐਲਨਬਰੋ ਗਵਰਨਰ-ਜਨਰਲ ਸੀ। ਇਸ ਲਈ ਦਿੱਤੇ ਸਬੰਧ ਜਾਂ ਕਾਲਕ੍ਰਮ ਵਿੱਚ ਇਹੀ ਵਿਕਲਪ ਸਹੀ ਹੈ। ਹੋਰ ਵਿਕਲਪਾਂ ਦੀ ਜਾਂਚ: 1845 ਪਹਿਲੇ ਐਂਗਲੋ-ਸਿੱਖ ਯੁੱਧ ਦਾ ਸਾਲ ਹੈ, ਜਦਕਿ 1848–49 ਦੂਜੇ ਐਂਗਲੋ-ਸਿੱਖ ਯੁੱਧ ਅਤੇ ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਵਿਲੀਨ ਨਾਲ ਜੁੜਿਆ ਹੈ। ਇਹ ਅੰਤਰ ਨੀਤੀਆਂ, ਸੰਧੀਆਂ ਅਤੇ ਰਾਜਾਂ ਦੇ ਸਹੀ ਜੋੜ ਨੂੰ ਯਾਦ ਰੱਖਣ ਲਈ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਹੈ।

ਸਹੀ ਉੱਤਰ: (D) ਸਿੰਧ ਦੇ ਅਮੀਰਾਂ

ਵਿਆਖਿਆ: ਸਹੀ ਉੱਤਰ ਸਿੰਧ ਦੇ ਅਮੀਰਾਂ ਹੈ। ਸਦੀਵੀ ਮਿੱਤਰਤਾ ਦੀ ਸੰਧੀ ਸਿੰਧ ਦੇ ਅਮੀਰਾਂ ਅਤੇ ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ਾਂ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਹੋਈ ਸੀ। ਇਸ ਲਈ ਦਿੱਤੇ ਸਬੰਧ ਜਾਂ ਕਾਲਕ੍ਰਮ ਵਿੱਚ ਇਹੀ ਵਿਕਲਪ ਸਹੀ ਹੈ। ਹੋਰ ਵਿਕਲਪਾਂ ਦੀ ਜਾਂਚ: ਰਣਜੀਤ ਸਿੰਘ ਅੰਮ੍ਰਿਤਸਰ ਦੀ ਸੰਧੀ ਨਾਲ ਜੁੜਿਆ ਹੈ, ਜਦਕਿ ਅਵਧ ਅਤੇ ਦੋਸਤ ਮੁਹੰਮਦ ਹੋਰ ਸੰਦਰਭਾਂ ਨਾਲ ਜੁੜੇ ਹਨ। ਇਹ ਅੰਤਰ ਨੀਤੀਆਂ, ਸੰਧੀਆਂ ਅਤੇ ਰਾਜਾਂ ਦੇ ਸਹੀ ਜੋੜ ਨੂੰ ਯਾਦ ਰੱਖਣ ਲਈ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਹੈ।