ਗੁਰੂ ਤੇਗ ਬਹਾਦਰ ਜੀ ਅਤੇ ਗੁਰੂ ਗੋਬਿੰਦ ਸਿੰਘ ਜੀ - ਭਾਗ 1 - MCQ ਸਵਾਲ ਅਤੇ ਉੱਤਰ

ਸਹੀ ਉੱਤਰ: (B) ਹਿੰਦ ਦੀ ਚਾਦਰ

ਵਿਆਖਿਆ: ਗੁਰੂ ਤੇਗ ਬਹਾਦਰ ਜੀ ਨੂੰ ਹਿੰਦ ਦੀ ਚਾਦਰ ਕਿਹਾ ਗਿਆ ਹੈ, ਜਿਸ ਦਾ ਭਾਵ ਭਾਰਤ ਦੀ ਢਾਲ ਹੈ। ਗੁਰੂ ਕੀ ਕਾਸ਼ੀ ਦਮਦਮਾ ਸਾਹਿਬ ਦਾ ਇੱਕ ਨਾਂ ਹੈ, ਜਦਕਿ ਚਾਲੀ ਮੁਕਤੇ ਖਿਦਰਾਣੇ ਨਾਲ ਸੰਬੰਧਿਤ ਚਾਲੀ ਸਿੱਖਾਂ ਲਈ ਵਰਤਿਆ ਗਿਆ ਹੈ। ਪੰਜ ਪਿਆਰੇ ਪੰਜ ਪ੍ਰਿਯ ਸਿੱਖਾਂ ਦੀ ਸੰਸਥਾ ਨੂੰ ਦਰਸਾਉਂਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਅਧਿਆਇ ਵਿੱਚ ਗੁਰੂ ਤੇਗ ਬਹਾਦਰ ਜੀ ਨੂੰ ਨੌਵੇਂ ਸਿੱਖ ਗੁਰੂ ਵਜੋਂ ਦਰਸਾਇਆ ਗਿਆ ਹੈ।

ਸਹੀ ਉੱਤਰ: (C) ਪਟਨਾ

ਵਿਆਖਿਆ: ਗੁਰੂ ਗੋਬਿੰਦ ਸਿੰਘ ਜੀ ਦਾ ਜਨਮ ਬਿਹਾਰ ਦੇ ਪਟਨਾ ਵਿਖੇ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਅੰਮ੍ਰਿਤਸਰ ਗੁਰੂ ਤੇਗ ਬਹਾਦਰ ਜੀ ਦਾ ਜਨਮ ਸਥਾਨ ਹੈ, ਸ੍ਰੀ ਅਨੰਦਪੁਰ ਸਾਹਿਬ ਖ਼ਾਲਸੇ ਦੀ ਸਾਜਨਾ ਨਾਲ ਅਤੇ ਨਾਂਦੇੜ ਗੁਰੂ ਗੋਬਿੰਦ ਸਿੰਘ ਜੀ ਦੇ ਜੋਤੀ ਜੋਤ ਸਮਾਉਣ ਨਾਲ ਸੰਬੰਧਿਤ ਹੈ। ਨੋਟਸ ਵਿੱਚ ਗੁਰੂ ਗੋਬਿੰਦ ਸਿੰਘ ਜੀ ਨੂੰ ਦਸਵੇਂ ਸਿੱਖ ਗੁਰੂ ਵਜੋਂ ਦਰਸਾਇਆ ਗਿਆ ਹੈ।

ਸਹੀ ਉੱਤਰ: (A) ਮੱਖਣ ਸ਼ਾਹ ਲੁਬਾਣਾ

ਵਿਆਖਿਆ: ਨੋਟਸ ਵਿੱਚ ਇਹ ਭੂਮਿਕਾ ਮੱਖਣ ਸ਼ਾਹ ਲੁਬਾਣਾ ਦੀ ਦੱਸੀ ਗਈ ਹੈ। ਲੱਖੀ ਸ਼ਾਹ ਲੁਬਾਣਾ ਨੇ ਗੁਰੂ ਜੀ ਦੇ ਸਰੀਰ ਦਾ ਸਸਕਾਰ ਕੀਤਾ, ਭਾਈ ਜੈਤਾ ਜੀ ਪਾਵਨ ਸੀਸ ਲੈ ਕੇ ਗਏ ਅਤੇ ਚੌਧਰੀ ਡੱਲਾ ਨੇ ਗੁਰੂ ਗੋਬਿੰਦ ਸਿੰਘ ਜੀ ਨੂੰ ਤਲਵੰਡੀ ਸਾਬੋ ਆਉਣ ਦਾ ਸੱਦਾ ਦਿੱਤਾ। ਇਸ ਲਈ ਇਸ ਅਧਿਆਇ ਵਿੱਚ ਬਾਬਾ ਬਕਾਲਾ ਦਾ ਸੰਬੰਧ ਗੁਰੂ ਤੇਗ ਬਹਾਦਰ ਜੀ ਦੀ ਪਛਾਣ ਨਾਲ ਹੈ।

ਸਹੀ ਉੱਤਰ: (D) 1699

ਵਿਆਖਿਆ: ਨੋਟਸ ਅਨੁਸਾਰ ਖ਼ਾਲਸਾ ਪੰਥ ਦੀ ਸਾਜਨਾ 1699 ਵਿੱਚ ਹੋਈ ਸੀ। ਬਾਕੀ ਸਾਲ ਕ੍ਰਮਵਾਰ ਗੁਰੂ ਗੋਬਿੰਦ ਸਿੰਘ ਜੀ ਦੇ ਜਨਮ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਗੁਰਗੱਦੀ ਸੰਭਾਲਣ ਅਤੇ ਭੰਗਾਣੀ ਦੀ ਲੜਾਈ ਨਾਲ ਸੰਬੰਧਿਤ ਹਨ। ਅਧਿਆਇ ਵਿੱਚ ਖ਼ਾਲਸੇ ਦੀ ਸਾਜਨਾ ਨੂੰ ਵਿਸਾਖੀ ਨਾਲ ਜੋੜਿਆ ਗਿਆ ਹੈ।

ਸਹੀ ਉੱਤਰ: (B) ਬਚਿੱਤਰ ਨਾਟਕ

ਵਿਆਖਿਆ: ਨੋਟਸ ਵਿੱਚ ਬਚਿੱਤਰ ਨਾਟਕ ਨੂੰ ਸਪਸ਼ਟ ਤੌਰ ਉੱਤੇ ਸਵੈਜੀਵਨੀ ਕਿਹਾ ਗਿਆ ਹੈ। ਅਕਾਲ ਉਸਤਤਿ, ਚੰਡੀ ਚਰਿਤ੍ਰ ਅਤੇ ਚੌਬੀਸ ਅਵਤਾਰ ਵੀ ਰਚਨਾਵਾਂ ਦੀ ਸੂਚੀ ਵਿੱਚ ਹਨ, ਪਰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਸਵੈਜੀਵਨੀ ਨਹੀਂ ਕਿਹਾ ਗਿਆ। ਇਸੇ ਸੂਚੀ ਵਿੱਚ ਵਾਰ ਸ੍ਰੀ ਭਗਉਤੀ ਜੀ ਕੀ, ਜਿਸ ਨੂੰ ਚੰਡੀ ਦੀ ਵਾਰ ਵੀ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਨੂੰ ਪੰਜਾਬੀ ਰਚਨਾ ਦੱਸਿਆ ਗਿਆ ਹੈ।

ਸਹੀ ਉੱਤਰ: (A) ਗੋਦਾਵਰੀ

ਵਿਆਖਿਆ: ਨੋਟਸ ਅਨੁਸਾਰ ਨਾਂਦੇੜ ਗੋਦਾਵਰੀ ਦਰਿਆ ਦੇ ਕੰਢੇ ਸਥਿਤ ਹੈ। ਸਤਲੁਜ, ਬਿਆਸ ਅਤੇ ਰਾਵੀ ਸਰੋਤ ਵਿੱਚ ਨਾਂਦੇੜ ਲਈ ਦਿੱਤੇ ਦਰਿਆ ਦੇ ਨਾਂ ਨਾਲ ਮੇਲ ਨਹੀਂ ਖਾਂਦੇ। ਨਾਂਦੇੜ ਵਿਖੇ ਸੱਚਖੰਡ ਸ੍ਰੀ ਹਜ਼ੂਰ ਸਾਹਿਬ ਦਾ ਸੰਬੰਧ ਗੁਰੂ ਗੋਬਿੰਦ ਸਿੰਘ ਜੀ ਦੇ ਜੋਤੀ ਜੋਤ ਸਮਾਉਣ ਨਾਲ ਹੈ।

ਸਹੀ ਉੱਤਰ: (C) ਮਸੰਦ ਪ੍ਰਣਾਲੀ

ਵਿਆਖਿਆ: ਨੋਟਸ ਵਿੱਚ ਸਪਸ਼ਟ ਹੈ ਕਿ ਗੁਰੂ ਗੋਬਿੰਦ ਸਿੰਘ ਜੀ ਨੇ ਮਸੰਦ ਪ੍ਰਣਾਲੀ ਖ਼ਤਮ ਕੀਤੀ ਸੀ। ਹੋਰ ਵਿਕਲਪ ਖ਼ਾਲਸੇ ਦੀ ਸਾਜਨਾ ਨਾਲ ਜੁੜੀਆਂ ਸੰਸਥਾਵਾਂ ਜਾਂ ਪ੍ਰਥਾਵਾਂ ਹਨ, ਜਦਕਿ ਖ਼ਤਮ ਕੀਤੀ ਗਈ ਪ੍ਰਣਾਲੀ ਮਸੰਦ ਪ੍ਰਣਾਲੀ ਸੀ। ਪੰਜ ਪਿਆਰਿਆਂ ਨੂੰ ਲੋਕਤੰਤਰੀ ਸੰਸਥਾ ਵਜੋਂ ਦਰਸਾਇਆ ਗਿਆ ਹੈ।

ਸਹੀ ਉੱਤਰ: (D) ਭਾਈ ਜੈਤਾ ਜੀ

ਵਿਆਖਿਆ: ਗੁਰੂ ਤੇਗ ਬਹਾਦਰ ਜੀ ਦਾ ਪਾਵਨ ਸੀਸ ਭਾਈ ਜੈਤਾ ਜੀ ਲੈ ਕੇ ਗਏ ਸਨ। ਭਾਈ ਮਨੀ ਸਿੰਘ ਦਾ ਸੰਬੰਧ ਅਧਿਆਇ ਵਿੱਚ ਵਰਣਿਤ ਗ੍ਰੰਥਾਂ ਦੇ ਕਾਰਜ ਨਾਲ ਹੈ, ਜਦਕਿ ਭਾਈ ਦਇਆ ਸਿੰਘ ਅਤੇ ਭਾਈ ਧਰਮ ਸਿੰਘ ਜ਼ਫ਼ਰਨਾਮਾ ਲੈ ਕੇ ਗਏ ਸਨ। ਪਾਵਨ ਸੀਸ ਸ੍ਰੀ ਅਨੰਦਪੁਰ ਸਾਹਿਬ ਲਿਜਾਇਆ ਗਿਆ ਸੀ।

ਸਹੀ ਉੱਤਰ: (C) 1 ਅਤੇ 2 ਦੋਵੇਂ

ਵਿਆਖਿਆ: ਕਥਨ 1 ਸਹੀ ਹੈ ਕਿਉਂਕਿ ਦੁਹਰਾਈ ਸਾਰਣੀ ਵਿੱਚ ਗੁਰਗੱਦੀ ਕਾਲ ਗਿਆਰਾਂ ਸਾਲ ਦਰਜ ਹੈ। ਕਥਨ 2 ਵੀ ਸਹੀ ਹੈ ਕਿਉਂਕਿ ਗੁਰੂ ਜੀ ਵੱਲੋਂ ਵਸਾਏ ਨਗਰ ਦਾ ਨਾਂ ਸ੍ਰੀ ਅਨੰਦਪੁਰ ਸਾਹਿਬ ਹੈ, ਜਿਸ ਨੂੰ ਚੱਕ ਨਾਨਕੀ ਵੀ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਲਈ ਦੋਵੇਂ ਕਥਨ ਸਹੀ ਹਨ; ਇਸੇ ਸਾਰਣੀ ਵਿੱਚ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਪਤਨੀ ਦਾ ਨਾਂ ਮਾਤਾ ਗੁਜਰੀ ਜੀ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਹੈ।

ਸਹੀ ਉੱਤਰ: (B) ਕੇਵਲ 1

ਵਿਆਖਿਆ: ਕਥਨ 1 ਸਹੀ ਹੈ ਕਿਉਂਕਿ ਗਿਆਨ ਪ੍ਰਬੋਧ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਰਚਨਾਵਾਂ ਦੀ ਸੂਚੀ ਵਿੱਚ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਹੈ। ਕਥਨ 2 ਗ਼ਲਤ ਹੈ ਕਿਉਂਕਿ ਖ਼ਾਲਸੇ ਦੀ ਮਹਿਮਾ ਵੀ ਉਸੇ ਸੂਚੀ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਲ ਹੈ। ਇਸ ਲਈ ਕੇਵਲ ਕਥਨ 1 ਸਹੀ ਹੈ ਅਤੇ ਸਵੱਯੇ ਵੀ ਇਸੇ ਸੂਚੀ ਦੀ ਇੱਕ ਹੋਰ ਰਚਨਾ ਹੈ।

ਸਹੀ ਉੱਤਰ: (D) 1 ਅਤੇ 2 ਦੋਵੇਂ

ਵਿਆਖਿਆ: ਕਥਨ 1 ਸਹੀ ਹੈ ਕਿਉਂਕਿ ਨੋਟਸ ਵਿੱਚ ਜ਼ਫ਼ਰਨਾਮੇ ਨੂੰ ਔਰੰਗਜ਼ੇਬ ਦੇ ਨਾਂ ਲਿਖਿਆ ਪੱਤਰ ਦੱਸਿਆ ਗਿਆ ਹੈ। ਕਥਨ 2 ਵੀ ਸਹੀ ਹੈ ਕਿਉਂਕਿ ਇਸ ਦੇ ਲਿਖੇ ਜਾਣ ਦਾ ਸਥਾਨ ਦੀਨਾ ਪਿੰਡ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਹੈ। ਇਸ ਲਈ ਦੋਵੇਂ ਕਥਨ ਸਹੀ ਹਨ ਅਤੇ ਇਹ ਪੱਤਰ ਭਾਈ ਦਇਆ ਸਿੰਘ ਤੇ ਭਾਈ ਧਰਮ ਸਿੰਘ ਰਾਹੀਂ ਭੇਜਿਆ ਗਿਆ ਸੀ।

ਸਹੀ ਉੱਤਰ: (A) ਕੇਵਲ 1

ਵਿਆਖਿਆ: ਕਥਨ 1 ਸਹੀ ਹੈ ਕਿਉਂਕਿ ਲੜਾਈਆਂ ਦੀ ਸਾਰਣੀ ਵਿੱਚ ਵਿਰੋਧੀ ਪੱਖ ਵੱਲੋਂ ਅਲਿਫ਼ ਖ਼ਾਨ ਦਾ ਨਾਂ ਹੈ। ਕਥਨ 2 ਗ਼ਲਤ ਹੈ ਕਿਉਂਕਿ ਨਤੀਜੇ ਵਾਲੇ ਖਾਨੇ ਵਿੱਚ ਜਿੱਤ ਦਰਜ ਹੈ। ਇਸ ਲਈ ਕੇਵਲ ਕਥਨ 1 ਸਹੀ ਹੈ ਅਤੇ ਸਾਰਣੀ ਵਿੱਚ ਅਲਿਫ਼ ਖ਼ਾਨ ਦਾ ਸੰਬੰਧ ਮੁਗ਼ਲਾਂ ਨਾਲ ਦਰਸਾਇਆ ਗਿਆ ਹੈ।

ਸਹੀ ਉੱਤਰ: (B) ਮਾਤਾ ਨਾਨਕੀ ਜੀ

ਵਿਆਖਿਆ: ਗੁਰੂ ਗੋਬਿੰਦ ਸਿੰਘ ਜੀ ਦੀਆਂ ਪਤਨੀਆਂ ਵਾਲੀ ਕਤਾਰ ਵਿੱਚ ਮਾਤਾ ਨਾਨਕੀ ਜੀ ਦਾ ਨਾਂ ਨਹੀਂ ਹੈ। ਨੋਟਸ ਵਿੱਚ ਉਸ ਕਤਾਰ ਵਿੱਚ ਮਾਤਾ ਜੀਤੋ ਜੀ, ਮਾਤਾ ਸੁੰਦਰੀ ਜੀ ਅਤੇ ਮਾਤਾ ਸਾਹਿਬ ਦੇਵਾਂ ਜੀ ਦੇ ਨਾਂ ਹਨ। ਮਾਤਾ ਨਾਨਕੀ ਜੀ ਨੂੰ ਗੁਰੂ ਤੇਗ ਬਹਾਦਰ ਜੀ ਦੀ ਮਾਤਾ ਵਜੋਂ ਦਰਸਾਇਆ ਗਿਆ ਹੈ।

ਸਹੀ ਉੱਤਰ: (C) ਕੰਘਾ, ਕੇਸ, ਖੰਡੇ ਦੀ ਪਾਹੁਲ

ਵਿਆਖਿਆ: ਤੀਜੇ ਸਮੂਹ ਵਿੱਚ ਖੰਡੇ ਦੀ ਪਾਹੁਲ ਹੈ, ਜੋ ਅੰਮ੍ਰਿਤ ਛਕਾਉਣ ਦੀ ਵਿਧੀ ਹੈ ਅਤੇ ਪੰਜ ਕਕਾਰਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਨਹੀਂ ਹੈ। ਬਾਕੀ ਤਿੰਨ ਸਮੂਹਾਂ ਵਿੱਚ ਕੇਵਲ ਕਛਹਿਰਾ, ਕੜਾ, ਕਿਰਪਾਨ, ਕੰਘਾ ਅਤੇ ਕੇਸ ਵਾਲੀ ਸੂਚੀ ਦੇ ਅੰਗ ਹੀ ਹਨ। ਨੋਟਸ ਵਿੱਚ ਖੰਡੇ ਦੀ ਪਾਹੁਲ ਦੇਣ ਨੂੰ ਖ਼ਾਲਸੇ ਦੀ ਸਾਜਨਾ ਨਾਲ ਜੋੜਿਆ ਗਿਆ ਹੈ।

ਸਹੀ ਉੱਤਰ: (A) A-2, B-3, C-1

ਵਿਆਖਿਆ: ਸੀਸ ਗੰਜ ਸਾਹਿਬ ਗੁਰੂ ਤੇਗ ਬਹਾਦਰ ਜੀ ਦੇ ਸ਼ਹੀਦੀ ਸਥਾਨ ਉੱਤੇ ਹੈ, ਇਸ ਲਈ A-2 ਸਹੀ ਹੈ। ਰਕਾਬ ਗੰਜ ਸਾਹਿਬ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਸਰੀਰ ਦੇ ਸਸਕਾਰ ਵਾਲੇ ਸਥਾਨ ਉੱਤੇ ਹੈ, ਇਸ ਲਈ B-3 ਸਹੀ ਹੈ। ਸੱਚਖੰਡ ਸ੍ਰੀ ਹਜ਼ੂਰ ਸਾਹਿਬ ਦਾ ਸੰਬੰਧ ਗੁਰੂ ਗੋਬਿੰਦ ਸਿੰਘ ਜੀ ਦੇ ਜੋਤੀ ਜੋਤ ਸਮਾਉਣ ਨਾਲ ਹੈ, ਇਸ ਲਈ C-1 ਸਹੀ ਹੈ। ਨੋਟਸ ਅਨੁਸਾਰ ਸ਼ਹੀਦੀ ਸਥਾਨ ਦਿੱਲੀ ਦੇ ਚਾਂਦਨੀ ਚੌਕ ਵਿੱਚ ਹੈ।

ਸਹੀ ਉੱਤਰ: (D) A-1, B-2, C-3

ਵਿਆਖਿਆ: ਭੰਗਾਣੀ ਦੀ ਲੜਾਈ ਦਾ ਸਾਲ 1688 ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਹੈ, ਇਸ ਲਈ A ਦਾ ਮਿਲਾਣ 1 ਨਾਲ ਹੈ। ਬਸੌਲੀ ਦੀ ਲੜਾਈ ਦਾ ਸਾਲ 1702 ਹੈ, ਇਸ ਲਈ B ਦਾ ਮਿਲਾਣ 2 ਨਾਲ ਹੈ। ਚਮਕੌਰ ਦੀ ਲੜਾਈ ਦਾ ਸਾਲ 1704 ਹੈ, ਇਸ ਲਈ C ਦਾ ਮਿਲਾਣ 3 ਨਾਲ ਹੈ। ਲੜਾਈਆਂ ਦੀ ਸਾਰਣੀ ਵਿੱਚ ਚਮਕੌਰ ਵਿਖੇ ਸਾਹਿਬਜ਼ਾਦਾ ਅਜੀਤ ਸਿੰਘ ਅਤੇ ਸਾਹਿਬਜ਼ਾਦਾ ਜੁਝਾਰ ਸਿੰਘ ਦੀ ਸ਼ਹੀਦੀ ਦਰਜ ਹੈ।

ਸਹੀ ਉੱਤਰ: (A) B-A-C

ਵਿਆਖਿਆ: ਗੁਰੂ ਤੇਗ ਬਹਾਦਰ ਜੀ ਨੇ 1664 ਵਿੱਚ ਗੁਰਗੱਦੀ ਸੰਭਾਲੀ, ਇਸ ਲਈ B ਪਹਿਲਾਂ ਆਉਂਦਾ ਹੈ। ਗੁਰੂ ਗੋਬਿੰਦ ਸਿੰਘ ਜੀ ਦਾ ਜਨਮ 1666 ਵਿੱਚ ਹੋਇਆ, ਇਸ ਲਈ A ਉਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਆਉਂਦਾ ਹੈ। ਗੁਰੂ ਗੋਬਿੰਦ ਸਿੰਘ ਜੀ ਨੇ 1675 ਵਿੱਚ ਗੁਰਗੱਦੀ ਸੰਭਾਲੀ, ਇਸ ਲਈ C ਅਖ਼ੀਰ ਵਿੱਚ ਆਉਂਦਾ ਹੈ। ਨੋਟਸ ਵਿੱਚ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਗੁਰਗੱਦੀ ਕਾਲ 33 ਸਾਲ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਹੈ।

ਸਹੀ ਉੱਤਰ: (C) B-C-A

ਵਿਆਖਿਆ: ਨੋਟਸ ਵਿੱਚ ਜ਼ਫ਼ਰਨਾਮੇ ਦੀ ਰਚਨਾ ਦਾ ਸਾਲ 1706 ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਹੈ, ਇਸ ਲਈ B ਪਹਿਲਾਂ ਆਉਂਦਾ ਹੈ। ਜਾਜਊ ਦੀ ਲੜਾਈ ਦੀ ਤਾਰੀਖ਼ 8 ਜੂਨ 1707 ਹੈ, ਇਸ ਲਈ C ਦੂਜੇ ਸਥਾਨ ਉੱਤੇ ਆਉਂਦਾ ਹੈ। ਆਗਰਾ ਵਿਖੇ ਮੁਲਾਕਾਤ ਦੀ ਤਾਰੀਖ਼ 23 ਜੁਲਾਈ 1707 ਹੈ, ਇਸ ਲਈ A ਅਖ਼ੀਰ ਵਿੱਚ ਆਉਂਦਾ ਹੈ। ਨੋਟਸ ਅਨੁਸਾਰ ਇਸ ਮੁਲਾਕਾਤ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਬਹਾਦਰ ਸ਼ਾਹ ਜਿੱਤ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰ ਚੁੱਕਿਆ ਸੀ।

ਸਹੀ ਉੱਤਰ: (D) A ਗ਼ਲਤ ਹੈ ਪਰ R ਸਹੀ ਹੈ

ਵਿਆਖਿਆ: ਕਥਨ A ਗ਼ਲਤ ਹੈ ਕਿਉਂਕਿ ਨੋਟਸ ਵਿੱਚ ਵੀਹ ਦੀ ਥਾਂ ਚਾਲੀ ਸਿੱਖਾਂ ਦੀ ਸ਼ਹੀਦੀ ਦਰਜ ਹੈ। ਕਾਰਨ R ਸਹੀ ਹੈ ਕਿਉਂਕਿ ਮਾਈ ਭਾਗੋ ਨੂੰ ਝਬਾਲ ਦੀ ਵਸਨੀਕ ਅਤੇ ਬਹਾਦਰੀ ਨਾਲ ਸਿੱਖਾਂ ਦੀ ਅਗਵਾਈ ਕਰਨ ਵਾਲੀ ਦੱਸਿਆ ਗਿਆ ਹੈ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਚਾਲੀ ਸਿੱਖਾਂ ਨੂੰ ਚਾਲੀ ਮੁਕਤੇ ਕਿਹਾ ਗਿਆ ਹੈ।

ਸਹੀ ਉੱਤਰ: (B) A ਅਤੇ R ਦੋਵੇਂ ਸਹੀ ਹਨ ਪਰ R, A ਦੀ ਸਹੀ ਵਿਆਖਿਆ ਨਹੀਂ ਹੈ

ਵਿਆਖਿਆ: ਸ੍ਰੀ ਗੁਰੂ ਗ੍ਰੰਥ ਸਾਹਿਬ ਜੀ ਦੇ ਅੰਤਿਮ ਸਰੂਪ ਬਾਰੇ ਸਰੋਤ ਦੇ ਵੇਰਵੇ ਅਨੁਸਾਰ ਕਥਨ A ਸਹੀ ਹੈ। ਕਾਰਨ R ਵੀ ਸਹੀ ਹੈ ਕਿਉਂਕਿ ਸਰੋਤ ਵਿੱਚ ਦਸਮ ਗ੍ਰੰਥ ਦੇ ਬਾਅਦ ਦੇ ਸੰਕਲਨ ਦਾ ਸਿਹਰਾ ਭਾਈ ਮਨੀ ਸਿੰਘ ਨੂੰ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਹੈ। R ਇੱਕ ਵੱਖਰੇ ਸੰਗ੍ਰਹਿ ਬਾਰੇ ਹੈ ਅਤੇ A ਵਿੱਚ ਦੱਸੀ ਬਾਣੀ ਸ਼ਾਮਲ ਕਰਨ ਦੀ ਵਿਆਖਿਆ ਨਹੀਂ ਕਰਦਾ। ਨੋਟਸ ਅਨੁਸਾਰ ਸ੍ਰੀ ਗੁਰੂ ਗ੍ਰੰਥ ਸਾਹਿਬ ਜੀ ਦਾ ਅੰਤਿਮ ਸਰੂਪ ਤਲਵੰਡੀ ਸਾਬੋ, ਜਿਸ ਨੂੰ ਦਮਦਮਾ ਸਾਹਿਬ ਵੀ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਵਿਖੇ ਤਿਆਰ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ।