ਮਹਾਰਾਜਾ ਰਣਜੀਤ ਸਿੰਘ - ਭਾਗ 1 - MCQ ਸਵਾਲ ਅਤੇ ਉੱਤਰ

ਸਹੀ ਉੱਤਰ: (C) ਗੁਜਰਾਂਵਾਲਾ

ਵਿਆਖਿਆ: ਨੋਟਸ ਅਨੁਸਾਰ ਮਹਾਰਾਜਾ ਰਣਜੀਤ ਸਿੰਘ ਦਾ ਜਨਮ ਗੁਜਰਾਂਵਾਲਾ ਵਿਖੇ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਇਸ ਲਈ ਲਾਹੌਰ, ਅੰਮ੍ਰਿਤਸਰ ਅਤੇ ਪਿਸ਼ਾਵਰ ਇਸ ਪ੍ਰਸ਼ਨ ਦੇ ਗ਼ਲਤ ਉੱਤਰ ਹਨ। ਨੋਟਸ ਵਿੱਚ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਜਨਮ ਮਿਤੀ 13 ਨਵੰਬਰ 1780 ਦਿੱਤੀ ਗਈ ਹੈ।

ਸਹੀ ਉੱਤਰ: (A) 1 ਅਤੇ 2 ਦੋਵੇਂ

ਵਿਆਖਿਆ: ਕਥਨ 1 ਸਹੀ ਹੈ ਕਿਉਂਕਿ ਸਰਕਾਰ ਨੂੰ ਸਰਕਾਰ ਖ਼ਾਲਸਾ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਸੀ। ਕਥਨ 2 ਵੀ ਸਹੀ ਹੈ ਕਿਉਂਕਿ ਦਰਬਾਰ ਦਾ ਨਾਂ ਦਰਬਾਰ ਖ਼ਾਲਸਾ ਸੀ। ਕੇਵਲ ਇੱਕ ਕਥਨ ਨੂੰ ਸਹੀ ਮੰਨਣ ਵਾਲੇ ਜਾਂ ਦੋਵਾਂ ਨੂੰ ਗ਼ਲਤ ਮੰਨਣ ਵਾਲੇ ਵਿਕਲਪ ਨੋਟਸ ਦੇ ਉਲਟ ਹਨ। ਲਾਹੌਰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਰਾਜਧਾਨੀ ਸੀ।

ਸਹੀ ਉੱਤਰ: (D) ਮਿਸਰ ਰਲੀਆ ਰਾਮ

ਵਿਆਖਿਆ: ਨੋਟਸ ਵਿੱਚ ਮਿਸਰ ਰਲੀਆ ਰਾਮ ਨੂੰ ਚੁੰਗੀ ਵਿਭਾਗ ਦਾ ਮੁਖੀ ਦੱਸਿਆ ਗਿਆ ਹੈ। ਧਿਆਨ ਸਿੰਘ ਡੋਗਰਾ ਪ੍ਰਧਾਨ ਮੰਤਰੀ ਸਨ, ਜਦਕਿ ਫ਼ਕੀਰ ਅਜ਼ੀਜ਼-ਉਦ-ਦੀਨ ਵਿਦੇਸ਼ ਮੰਤਰੀ ਸਨ। ਲਹਿਣਾ ਸਿੰਘ ਮਜੀਠੀਆ ਉਦਯੋਗ ਜਾਂ ਅਸਲਾ ਵਿਭਾਗ ਦੇ ਮੁਖੀ ਸਨ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਅਹੁਦਿਆਂ ਤੋਂ ਚੁੰਗੀ ਪ੍ਰਸ਼ਾਸਨ ਅਤੇ ਹੋਰ ਮੰਤਰੀਆਂ ਦੀਆਂ ਜ਼ਿੰਮੇਵਾਰੀਆਂ ਵਿਚਲਾ ਫ਼ਰਕ ਸਪਸ਼ਟ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।

ਸਹੀ ਉੱਤਰ: (B) 3, 1, 4, 2

ਵਿਆਖਿਆ: ਕਸੂਰ ਦਾ ਸ਼ਾਸਕ ਕੁਤਬ-ਉਦ-ਦੀਨ ਸੀ, ਇਸ ਲਈ A ਦਾ ਮਿਲਾਨ 3 ਨਾਲ ਹੈ। ਝੰਗ ਦਾ ਸ਼ਾਸਕ ਅਹਿਮਦ ਖ਼ਾਨ ਸੀ, ਇਸ ਲਈ B ਦਾ ਮਿਲਾਨ 1 ਨਾਲ ਹੈ। ਸਿਆਲਕੋਟ ਦਾ ਸ਼ਾਸਕ ਜੀਵਨ ਸਿੰਘ ਸੀ, ਇਸ ਲਈ C ਦਾ ਮਿਲਾਨ 4 ਨਾਲ ਹੈ। ਅਟਕ ਦਾ ਸ਼ਾਸਕ ਜਹਾਂਦਾਦ ਖ਼ਾਨ ਸੀ, ਇਸ ਲਈ D ਦਾ ਮਿਲਾਨ 2 ਨਾਲ ਹੈ ਅਤੇ ਬਾਕੀ ਕੂਟ ਇਨ੍ਹਾਂ ਸ਼ਾਸਕਾਂ ਦਾ ਗ਼ਲਤ ਮਿਲਾਨ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਕਸੂਰ ਅਤੇ ਝੰਗ ਦੋਵੇਂ 1807 ਵਿੱਚ ਜਿੱਤੇ ਗਏ ਸਨ।

ਸਹੀ ਉੱਤਰ: (A) ਜਿੰਦ ਕੌਰ

ਵਿਆਖਿਆ: ਨੋਟਸ ਅਨੁਸਾਰ ਜਿੰਦ ਕੌਰ ਦਲੀਪ ਸਿੰਘ ਦੀ ਮਾਤਾ ਸੀ। ਮਹਿਤਾਬ ਕੌਰ, ਦਾਤਾਰ ਕੌਰ ਅਤੇ ਮੋਰਾਂ ਸਰਕਾਰ ਦਾ ਜ਼ਿਕਰ ਵੀ ਰਣਜੀਤ ਸਿੰਘ ਦੀਆਂ ਪਤਨੀਆਂ ਵਜੋਂ ਹੈ, ਪਰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਦਲੀਪ ਸਿੰਘ ਦੀ ਮਾਤਾ ਨਹੀਂ ਦੱਸਿਆ ਗਿਆ। ਦਲੀਪ ਸਿੰਘ ਨੂੰ ਆਖ਼ਰੀ ਮਹਾਰਾਜਾ ਕਿਹਾ ਗਿਆ ਹੈ।

ਸਹੀ ਉੱਤਰ: (B) A ਅਤੇ R ਦੋਵੇਂ ਸਹੀ ਹਨ, ਪਰ R, A ਦੀ ਸਹੀ ਵਿਆਖਿਆ ਨਹੀਂ ਹੈ

ਵਿਆਖਿਆ: ਕਥਨ A ਸਹੀ ਹੈ ਕਿਉਂਕਿ ਰਾਜ ਦੀ ਆਮਦਨ ਦਾ ਲਗਭਗ 70% ਹਿੱਸਾ ਭੂਮੀ ਮਾਲੀਏ ਤੋਂ ਆਉਂਦਾ ਸੀ। ਕਾਰਨ R ਵੀ ਸਹੀ ਹੈ ਕਿਉਂਕਿ ਨੋਟਸ ਅਨੁਸਾਰ ਮਾਲੀਆ ਸਾਲ ਵਿੱਚ ਦੋ ਵਾਰ ਵਾਢੀ ਸਮੇਂ ਇਕੱਠਾ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਸੀ। ਵਸੂਲੀ ਦਾ ਸਮਾਂ ਇਹ ਨਹੀਂ ਸਮਝਾਉਂਦਾ ਕਿ ਰਾਜ ਦੀ ਆਮਦਨ ਵਿੱਚ ਭੂਮੀ ਮਾਲੀਏ ਦਾ ਹਿੱਸਾ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਧ ਕਿਉਂ ਸੀ। ਪ੍ਰੀਖਿਆ ਲਈ ਆਮਦਨ ਦੇ ਸਰੋਤ ਦੀ ਮਹੱਤਤਾ ਅਤੇ ਉਸ ਦੀ ਵਸੂਲੀ ਦੇ ਸਮੇਂ ਵਿਚਲਾ ਫ਼ਰਕ ਯਾਦ ਰੱਖਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।

ਸਹੀ ਉੱਤਰ: (C) 1809

ਵਿਆਖਿਆ: ਨੋਟਸ ਵਿੱਚ ਅੰਮ੍ਰਿਤਸਰ ਦੀ ਸੰਧੀ ਦਾ ਸਾਲ 1809 ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਹੈ। ਬਾਕੀ ਸਾਲ 1801, 1807 ਅਤੇ 1838 ਇਸ ਸੰਧੀ ਦੇ ਸਾਲ ਨਹੀਂ ਹਨ। ਇਸ ਨੂੰ ਮਿੰਟੋ–ਮੈਟਕਾਫ਼ ਸੰਧੀ ਵੀ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।

ਸਹੀ ਉੱਤਰ: (D) 1 ਅਤੇ 2 ਦੋਵੇਂ

ਵਿਆਖਿਆ: ਕਥਨ 1 ਸਹੀ ਹੈ ਕਿਉਂਕਿ ਨੋਟਸ ਵਿੱਚ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਮੁੱਢਲਾ ਨਾਂ ਬੁੱਧ ਸਿੰਘ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਹੈ। ਕਥਨ 2 ਵੀ ਸਹੀ ਹੈ ਕਿਉਂਕਿ ਨਾਂ ਬਦਲਣ ਨੂੰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਪਿਤਾ ਦੀ ਪੀਰ ਮੁਹੰਮਦ ਉੱਤੇ ਜਿੱਤ ਨਾਲ ਜੋੜਿਆ ਗਿਆ ਹੈ। ਇਸ ਲਈ ਕੇਵਲ ਇੱਕ ਕਥਨ ਨੂੰ ਸਹੀ ਮੰਨਣ ਵਾਲੇ ਜਾਂ ਦੋਵਾਂ ਨੂੰ ਗ਼ਲਤ ਮੰਨਣ ਵਾਲੇ ਵਿਕਲਪ ਗ਼ਲਤ ਹਨ। ਪੀਰ ਮੁਹੰਮਦ ਨੂੰ ਖ਼ਾਸ ਤੌਰ ਉੱਤੇ ਚੱਠਾ ਸਰਦਾਰ ਦੱਸਿਆ ਗਿਆ ਹੈ।

ਸਹੀ ਉੱਤਰ: (B) ਮੋਰਾਂ ਸ਼ਾਹੀ — ਲਾਹੌਰ

ਵਿਆਖਿਆ: ਮੋਰਾਂ ਸ਼ਾਹੀ ਸਿੱਕੇ ਅੰਮ੍ਰਿਤਸਰ ਨਾਲ ਸੰਬੰਧਿਤ ਸਨ, ਇਸ ਲਈ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਲਾਹੌਰ ਨਾਲ ਮਿਲਾਨ ਗ਼ਲਤ ਹੈ। ਹਰੀ ਸਿੰਘੀ ਸਿੱਕੇ ਕਸ਼ਮੀਰ ਨਾਲ ਅਤੇ ਪਿਸ਼ਾਵਰੀ–ਨੌਨਿਹਾਲ ਸਿੰਘੀ ਸਿੱਕੇ ਪਿਸ਼ਾਵਰ ਨਾਲ ਸੰਬੰਧਿਤ ਸਨ। ਨਾਨਕਸ਼ਾਹੀ ਮੁਦਰਾ ਲਾਹੌਰ ਵਿਖੇ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸੀ, ਇਸ ਲਈ ਇਹ ਜੋੜਾ ਸਹੀ ਹੈ। ਨੋਟਸ ਅਨੁਸਾਰ ਇਸ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ 1801 ਵਿੱਚ ਹੋਈ ਸੀ। ਹਰੀ ਸਿੰਘੀ ਸਿੱਕਿਆਂ ਦਾ ਨਾਂ ਗਵਰਨਰ ਹਰੀ ਸਿੰਘ ਨਲਵਾ ਦੇ ਨਾਂ ਉੱਤੇ ਰੱਖਿਆ ਗਿਆ ਸੀ।

ਸਹੀ ਉੱਤਰ: (D) 1 → 2 → 3

ਵਿਆਖਿਆ: ਨੋਟਸ ਅਨੁਸਾਰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਦਸ ਸਾਲ ਦੀ ਉਮਰ ਵਿੱਚ ਸੋਧਰਾਂ ਵਿਖੇ ਪਹਿਲੀ ਲੜਾਈ ਲੜੀ ਸੀ। ਬਾਰਾਂ ਸਾਲ ਦੀ ਉਮਰ ਵਿੱਚ ਪਿਤਾ ਦੀ ਮੌਤ ਮਗਰੋਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਮਿਸਲ ਦੀ ਸਰਦਾਰੀ ਸੰਭਾਲੀ। ਤੇਰਾਂ ਸਾਲ ਦੀ ਉਮਰ ਵਿੱਚ ਉਹ ਹਸ਼ਮਤ ਖ਼ਾਨ ਦੇ ਕਤਲ ਦੇ ਯਤਨ ਤੋਂ ਬਚੇ, ਇਸ ਲਈ ਸਹੀ ਕ੍ਰਮ 1 → 2 → 3 ਹੈ ਅਤੇ ਬਾਕੀ ਕ੍ਰਮ ਗ਼ਲਤ ਹਨ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਘਟਨਾਵਾਂ ਤੋਂ ਪਤਾ ਲੱਗਦਾ ਹੈ ਕਿ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਫ਼ੌਜੀ ਤਜਰਬਾ ਅਤੇ ਅਗਵਾਈ ਦੀਆਂ ਜ਼ਿੰਮੇਵਾਰੀਆਂ ਬਚਪਨ ਵਿੱਚ ਹੀ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋ ਗਈਆਂ ਸਨ।

ਸਹੀ ਉੱਤਰ: (B) ਸਿੰਚਾਈ ਲਈ ਖੂਹ ਪੁੱਟਣ ਲਈ

ਵਿਆਖਿਆ: ਸਰਕਾਰ ਕਿਸਾਨਾਂ ਨੂੰ ਖੂਹ ਪੁੱਟਣ ਵਿੱਚ ਮਦਦ ਦੇਣ ਲਈ ਤਕਾਵੀ ਕਰਜ਼ੇ ਦਿੰਦੀ ਸੀ। ਨੋਟਸ ਵਿੱਚ ਇਨ੍ਹਾਂ ਕਰਜ਼ਿਆਂ ਦਾ ਮਕਸਦ ਭੂਮੀ ਮਾਲੀਆ ਅਦਾ ਕਰਨਾ, ਅਦਾਲਤਾਂ ਚਲਾਉਣਾ ਜਾਂ ਕਿਲ੍ਹਿਆਂ ਦੀ ਫ਼ੌਜ ਨੂੰ ਸਾਜ਼ੋ-ਸਾਮਾਨ ਦੇਣਾ ਨਹੀਂ ਦੱਸਿਆ ਗਿਆ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਕਰਜ਼ਿਆਂ ਦਾ ਜ਼ਿਕਰ ਰਾਜ ਦੀ ਮਾਲੀਆ ਪ੍ਰਣਾਲੀ ਅਧੀਨ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ।

ਸਹੀ ਉੱਤਰ: (A) 2, 4, 1, 3

ਵਿਆਖਿਆ: ਧਿਆਨ ਸਿੰਘ ਡੋਗਰਾ ਪ੍ਰਧਾਨ ਮੰਤਰੀ ਸਨ, ਇਸ ਲਈ A ਦਾ ਮਿਲਾਨ 2 ਨਾਲ ਹੈ। ਫ਼ਕੀਰ ਅਜ਼ੀਜ਼-ਉਦ-ਦੀਨ ਵਿਦੇਸ਼ ਮੰਤਰੀ ਸਨ, ਇਸ ਲਈ B ਦਾ ਮਿਲਾਨ 4 ਨਾਲ ਹੈ। ਦੀਨਾ ਨਾਥ ਵਿੱਤ ਮੰਤਰੀ ਸਨ, ਇਸ ਲਈ C ਦਾ ਮਿਲਾਨ 1 ਨਾਲ ਹੈ। ਲਹਿਣਾ ਸਿੰਘ ਮਜੀਠੀਆ ਉਦਯੋਗ ਜਾਂ ਅਸਲਾ ਵਿਭਾਗ ਦੇ ਮੁਖੀ ਸਨ, ਇਸ ਲਈ D ਦਾ ਮਿਲਾਨ 3 ਨਾਲ ਹੈ ਅਤੇ ਬਾਕੀ ਕੂਟ ਇਨ੍ਹਾਂ ਜ਼ਿੰਮੇਵਾਰੀਆਂ ਨੂੰ ਆਪਸ ਵਿੱਚ ਬਦਲ ਦਿੰਦੇ ਹਨ। ਨੋਟਸ ਵਿੱਚ ਚੌਥੇ ਜੋੜੇ ਵਾਲੇ ਵਿਭਾਗ ਲਈ ਉਦਯੋਗ ਅਤੇ ਅਸਲਾ ਦੋਵੇਂ ਸ਼ਬਦ ਇਕੱਠੇ ਵਰਤੇ ਗਏ ਹਨ।

ਸਹੀ ਉੱਤਰ: (D) ਫ਼ੌਜ-ਏ-ਖ਼ਾਸ

ਵਿਆਖਿਆ: ਨੋਟਸ ਵਿੱਚ ਚੋਣਵੀਂ ਫ਼ੌਜ, ਫ਼ੌਜ-ਏ-ਖ਼ਾਸ ਨੂੰ ਫ਼ਰਾਂਸੀਸੀ ਢੰਗ ਦੀ ਸਖ਼ਤ ਸਿਖਲਾਈ ਦੇਣ ਦਾ ਖ਼ਾਸ ਜ਼ਿਕਰ ਹੈ। ਫ਼ੌਜ-ਏ-ਐਨ ਨੂੰ ਨਿਯਮਤ ਫ਼ੌਜ, ਫ਼ੌਜ-ਏ-ਬੇ-ਕਵਾਇਦ ਨੂੰ ਅਨਿਯਮਤ ਫ਼ੌਜ ਅਤੇ ਫ਼ੌਜ-ਏ-ਕਿਲ੍ਹਾਦਾਰੀ ਨੂੰ ਕਿਲ੍ਹਿਆਂ ਦੀ ਰਾਖੀ ਕਰਨ ਵਾਲੀ ਫ਼ੌਜ ਦੱਸਿਆ ਗਿਆ ਹੈ। ਫ਼ੌਜ-ਏ-ਖ਼ਾਸ ਦਾ ਆਪਣਾ ਚਿੰਨ੍ਹ ਅਤੇ ਝੰਡਾ ਸੀ ਅਤੇ ਇਸ ਕੋਲ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਹਥਿਆਰ ਤੇ ਸਾਜ਼ੋ-ਸਾਮਾਨ ਸੀ।

ਸਹੀ ਉੱਤਰ: (A) A ਅਤੇ R ਦੋਵੇਂ ਸਹੀ ਹਨ ਅਤੇ R, A ਦੀ ਸਹੀ ਵਿਆਖਿਆ ਹੈ

ਵਿਆਖਿਆ: ਕਥਨ A ਸਹੀ ਹੈ ਕਿਉਂਕਿ ਨੋਟਸ ਅਨੁਸਾਰ ਫੂਲਕੀਆਂ ਮਿਸਲ ਸੁਤੰਤਰ ਰਹੀ ਸੀ। ਕਾਰਨ R ਵੀ ਸਹੀ ਹੈ ਕਿਉਂਕਿ ਨੋਟਸ ਵਿੱਚ ਇਸ ਨੂੰ ਅੰਗਰੇਜ਼ਾਂ ਦੀ ਸੁਰੱਖਿਆ ਹੇਠ ਦੱਸਿਆ ਗਿਆ ਹੈ। ਇਹ ਸੁਰੱਖਿਆ ਕਥਨ A ਵਿੱਚ ਦਰਸਾਈ ਸੁਤੰਤਰਤਾ ਬਣੀ ਰਹਿਣ ਦਾ ਕਾਰਨ ਸਮਝਾਉਂਦੀ ਹੈ, ਇਸ ਲਈ ਬਾਕੀ ਵਿਕਲਪ ਗ਼ਲਤ ਹਨ। ਅਧਿਆਇ ਵਿੱਚ ਹੋਰ ਮਿਸਲਾਂ ਨੂੰ ਇਕੱਠਾ ਕਰਨ ਲਈ ਫ਼ੌਜੀ ਜਿੱਤ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਦਾ ਵੀ ਜ਼ਿਕਰ ਹੈ।

ਸਹੀ ਉੱਤਰ: (B) ਕੇਵਲ 1

ਵਿਆਖਿਆ: ਕਥਨ 1 ਸਹੀ ਹੈ ਕਿਉਂਕਿ ਨੋਟਸ ਵਿੱਚ ਤਾਜਪੋਸ਼ੀ ਦੀ ਮਿਤੀ 12 ਅਪ੍ਰੈਲ 1801 ਦਿੱਤੀ ਗਈ ਹੈ। ਕਥਨ 2 ਗ਼ਲਤ ਹੈ ਕਿਉਂਕਿ ਬਾਬਾ ਸਾਹਿਬ ਸਿੰਘ ਬੇਦੀ ਗੁਰੂ ਨਾਨਕ ਦੇਵ ਜੀ ਦੇ ਵੰਸ਼ਜ ਸਨ, ਗੁਰੂ ਗੋਬਿੰਦ ਸਿੰਘ ਜੀ ਦੇ ਨਹੀਂ। ਬਾਬਾ ਸਾਹਿਬ ਸਿੰਘ ਬੇਦੀ ਨੇ ਉਹ ਰਸਮੀ ਸਮਾਗਮ ਕਰਵਾਇਆ ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਰਣਜੀਤ ਸਿੰਘ ਦੀ ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਮਹਾਰਾਜਾ ਵਜੋਂ ਤਾਜਪੋਸ਼ੀ ਹੋਈ ਸੀ। ਇਸ ਲਈ ਕਥਨ 2 ਨੂੰ ਸਹੀ ਮੰਨਣ ਵਾਲੇ ਜਾਂ ਕਥਨ 1 ਨੂੰ ਗ਼ਲਤ ਮੰਨਣ ਵਾਲੇ ਵਿਕਲਪ ਗ਼ਲਤ ਹਨ।

ਸਹੀ ਉੱਤਰ: (C) 9

ਵਿਆਖਿਆ: ਨੋਟਸ ਵਿੱਚ ਗੁਰਦੁਆਰਾ ਬਾਬਾ ਅਟੱਲ ਦੀ ਇਮਾਰਤ ਨੂੰ ਨੌਂ ਮੰਜ਼ਿਲਾਂ ਵਾਲੀ ਦੱਸਿਆ ਗਿਆ ਹੈ। ਚਾਰ, ਸੱਤ ਅਤੇ ਬਾਰਾਂ ਦੇ ਅੰਕ ਇਸ ਇਮਾਰਤ ਲਈ ਦਿੱਤੀ ਮੰਜ਼ਿਲਾਂ ਦੀ ਗਿਣਤੀ ਨਾਲ ਮੇਲ ਨਹੀਂ ਖਾਂਦੇ। ਅਧਿਆਇ ਵਿੱਚ ਹਰਿਮੰਦਰ ਸਾਹਿਬ ਦੀਆਂ ਕੰਧਾਂ ਉੱਤੇ ਸੋਨਾ ਚੜ੍ਹਾਉਣ ਲਈ ਰਣਜੀਤ ਸਿੰਘ ਦੇ ਯੋਗਦਾਨ ਦਾ ਵੀ ਜ਼ਿਕਰ ਹੈ।

ਸਹੀ ਉੱਤਰ: (A) ਲੱਦਾਖ — ਦੱਖਣੀ ਹੱਦ

ਵਿਆਖਿਆ: ਲੱਦਾਖ ਉੱਤਰੀ ਹੱਦ ਸੀ, ਇਸ ਲਈ ਇਸ ਦਾ ਦੱਖਣੀ ਹੱਦ ਨਾਲ ਮਿਲਾਨ ਗ਼ਲਤ ਹੈ। ਸ਼ਿਕਾਰਪੁਰ ਦੱਖਣੀ ਹੱਦ ਸੀ, ਇਸ ਲਈ ਇਹ ਜੋੜਾ ਸਹੀ ਹੈ। ਜਮਰੌਦ ਉੱਤਰ-ਪੱਛਮੀ ਹੱਦ ਅਤੇ ਸਤਲੁਜ ਪੂਰਬੀ ਹੱਦ ਸੀ, ਇਸ ਲਈ ਬਾਕੀ ਦੋਵੇਂ ਜੋੜੇ ਵੀ ਸਹੀ ਹਨ। ਨੋਟਸ ਵਿੱਚ ਇਹ ਹੱਦਾਂ ਸਾਮਰਾਜ ਦੇ ਸਿਖਰਲੇ ਵਿਸਥਾਰ ਵਜੋਂ ਦਿੱਤੀਆਂ ਗਈਆਂ ਹਨ।

ਸਹੀ ਉੱਤਰ: (C) ਕੇਵਲ 1 ਅਤੇ 2

ਵਿਆਖਿਆ: ਕਥਨ 1 ਸਹੀ ਹੈ ਕਿਉਂਕਿ ਪੰਚਾਇਤੀ ਅਦਾਲਤਾਂ ਪਿੰਡ ਪੱਧਰ ਉੱਤੇ ਨਿਆਂ ਕਰਦੀਆਂ ਸਨ। ਕਥਨ 2 ਸਹੀ ਹੈ ਕਿਉਂਕਿ ਲਾਹੌਰ ਦੀ ਅਦਾਲਤ-ਏ-ਆਲਾ ਖੇਤਰੀ ਅਪੀਲਾਂ ਸੁਣਦੀ ਸੀ। ਕਥਨ 3 ਗ਼ਲਤ ਹੈ ਕਿਉਂਕਿ ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਚੀ ਅਪੀਲੀ ਅਦਾਲਤ ਨਾਜ਼ਿਮ ਦੀ ਥਾਂ ਮਹਾਰਾਜਾ ਸੀ। ਨੋਟਸ ਵਿੱਚ ਨਿਆਂ ਪ੍ਰਣਾਲੀ ਅਧੀਨ ਕਾਰਦਾਰਾਂ ਅਤੇ ਅਦਾਲਤੀਆਂ ਦੀਆਂ ਅਦਾਲਤਾਂ ਦਾ ਵੀ ਜ਼ਿਕਰ ਹੈ।

ਸਹੀ ਉੱਤਰ: (D) 2 → 4 → 3 → 1

ਵਿਆਖਿਆ: ਲਾਹੌਰ 1799 ਵਿੱਚ ਅਤੇ ਅੰਮ੍ਰਿਤਸਰ 1802 ਵਿੱਚ ਜਿੱਤਿਆ ਗਿਆ ਸੀ। ਇਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਮੁਲਤਾਨ 1818 ਵਿੱਚ ਅਤੇ ਕਸ਼ਮੀਰ 1819 ਵਿੱਚ ਜਿੱਤਿਆ ਗਿਆ। ਇਸ ਲਈ ਸਹੀ ਕ੍ਰਮ 2 → 4 → 3 → 1 ਹੈ ਅਤੇ ਬਾਕੀ ਹਰ ਵਿਕਲਪ ਵਿੱਚ ਘੱਟੋ-ਘੱਟ ਦੋ ਘਟਨਾਵਾਂ ਦਾ ਆਪਸੀ ਕ੍ਰਮ ਉਲਟ ਹੈ। ਨੋਟਸ ਅਨੁਸਾਰ ਲਾਹੌਰ ਦੇ ਪਿਛਲੇ ਸ਼ਾਸਕ ਭੰਗੀ ਸਰਦਾਰ ਸਨ।

ਸਹੀ ਉੱਤਰ: (C) ਪੁਰੀ ਦਾ ਜਗਨਨਾਥ ਮੰਦਰ

ਵਿਆਖਿਆ: ਰਣਜੀਤ ਸਿੰਘ 1839 ਵਿੱਚ ਕੋਹਿਨੂਰ ਪੁਰੀ ਦੇ ਜਗਨਨਾਥ ਮੰਦਰ ਨੂੰ ਦਾਨ ਕਰਨਾ ਚਾਹੁੰਦੇ ਸਨ। ਨੋਟਸ ਵਿੱਚ ਵਿਸ਼ਵਨਾਥ, ਜਵਾਲਾਮੁਖੀ ਅਤੇ ਕਾਂਗੜਾ ਮੰਦਰਾਂ ਨੂੰ ਸੋਨਾ ਦਾਨ ਕਰਨ ਦਾ ਜ਼ਿਕਰ ਹੈ, ਇਸ ਹੀਰੇ ਨੂੰ ਦਾਨ ਕਰਨ ਦੀ ਇੱਛਾ ਦਾ ਨਹੀਂ। ਕੋਹਿਨੂਰ ਸੰਬੰਧੀ ਇਹ ਇੱਛਾ ਪੂਰੀ ਨਹੀਂ ਹੋਈ। ਨੋਟਸ ਵਿੱਚ ਪੁਰੀ ਨੂੰ ਓਡੀਸ਼ਾ ਵਿੱਚ ਸਥਿਤ ਦੱਸਿਆ ਗਿਆ ਹੈ।