ਰੀਜ਼ਨਿੰਗ ਬਾਰੇ ਮੈਂ ਹਮੇਸ਼ਾ ਕਹਿੰਦਾ ਹਾਂ: ਕੋਈ ਕਿਤਾਬ ਇਹ ਨਹੀਂ ਸਿਖਾ ਸਕਦੀ, ਸਿਰਫ਼ ਪ੍ਰੈਕਟਿਸ ਸਿਖਾਉਂਦੀ ਹੈ। ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਲਈ ਖ਼ੂਨੀ ਰਿਸ਼ਤੇ (Blood Relations) ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਚੈਪਟਰ ਹੈ, ਕਿਉਂਕਿ ਇੱਕੋ ਤਰੀਕਾ ਲਗਭਗ ਹਰ ਸਵਾਲ ਹੱਲ ਕਰ ਦਿੰਦਾ ਹੈ। ਜਦੋਂ ਹੱਥ ਆਪਣੇ ਆਪ ਫ਼ੈਮਿਲੀ ਟ੍ਰੀ ਬਣਾਉਣ ਲੱਗ ਪਵੇ, ਹਰ ਸਵਾਲ 30 ਤੋਂ 40 ਸਕਿੰਟ ਲੈਂਦਾ ਹੈ, ਮੇਰੇ ਇੱਕ-ਮਿੰਟ-ਪ੍ਰਤੀ-ਸਵਾਲ ਨਿਯਮ ਦੇ ਅੰਦਰ।
ਇਸ ਟੌਪਿਕ ਵਿੱਚ ਕੀ ਆਉਂਦਾ ਹੈ
ਸਵਾਲਾਂ ਦੀਆਂ ਤਿੰਨ ਟਾਈਪਾਂ:
- ਸਿੱਧੇ ਕਥਨ: "A, B ਦਾ ਭਰਾ ਹੈ। B, C ਦੀ ਮਾਂ ਹੈ..." A ਦਾ C ਨਾਲ ਕੀ ਰਿਸ਼ਤਾ ਹੈ?
- ਇਸ਼ਾਰਾ ਕਰਕੇ ਜਾਂ ਜਾਣ-ਪਛਾਣ: "ਇੱਕ ਫ਼ੋਟੋ ਵੱਲ ਇਸ਼ਾਰਾ ਕਰਕੇ ਰਵੀ ਨੇ ਕਿਹਾ..."
- ਕੋਡ ਵਾਲੇ ਰਿਸ਼ਤੇ: "P + Q ਦਾ ਮਤਲਬ P, Q ਦਾ ਪਿਤਾ ਹੈ..." ਪੂਰਾ ਐਕਸਪ੍ਰੈਸ਼ਨ ਡੀਕੋਡ ਕਰੋ।
ਕਈ ਵਾਰ 6 ਤੋਂ 8 ਮੈਂਬਰਾਂ ਦੀ ਛੋਟੀ ਪਰਿਵਾਰਕ ਪਹੇਲੀ ਵੀ ਆਉਂਦੀ ਹੈ, ਪਰ ਉਹ ਵੀ ਇਸੇ ਟ੍ਰੀ ਨਾਲ ਹੱਲ ਹੁੰਦੀ ਹੈ।
ਫ਼ੈਮਿਲੀ ਟ੍ਰੀ ਤਰੀਕਾ
- ਹਰ ਪੀੜ੍ਹੀ ਦੀ ਇੱਕ ਕਤਾਰ। ਉੱਪਰ ਦਾਦਾ-ਦਾਦੀ, ਫਿਰ ਮਾਪੇ, ਫਿਰ ਬੱਚੇ।
- ਲਿੰਗ: ਹਰ ਨਾਂ ਨਾਲ ਮਰਦ ਲਈ + ਅਤੇ ਔਰਤ ਲਈ − ਲਿਖੋ। ਸਵਾਲ ਨਾ ਦੱਸੇ ਤਾਂ ਖ਼ਾਲੀ ਛੱਡੋ।
- ਪਤੀ-ਪਤਨੀ: ਇੱਕੋ ਕਤਾਰ ਵਿੱਚ ਦੋਹਰੀ ਲਾਈਨ (=) ਨਾਲ ਜੋੜੋ।
- ਭੈਣ-ਭਰਾ: ਇੱਕੋ ਕਤਾਰ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਸਿੱਧੀ ਲਾਈਨ ਨਾਲ ਜੋੜੋ।
- ਮਾਪੇ ਤੋਂ ਬੱਚਾ: ਇੱਕ ਕਤਾਰ ਹੇਠਾਂ ਵੱਲ ਖੜ੍ਹੀ ਲਾਈਨ।
ਫਿਰ ਪੁੱਛੇ ਗਏ ਵਿਅਕਤੀ ਤੋਂ ਦੂਜੇ ਵਿਅਕਤੀ ਤੱਕ ਟ੍ਰੀ 'ਤੇ ਚੱਲੋ ਅਤੇ ਰਿਸ਼ਤੇ ਦਾ ਨਾਂ ਦੱਸੋ।
ਬਿਨਾਂ ਸੋਚੇ ਯਾਦ ਹੋਣ ਵਾਲੇ ਰਿਸ਼ਤੇ
- ਪਿਤਾ ਦਾ ਭਰਾ: ਚਾਚਾ/ਤਾਇਆ। ਮਾਂ ਦਾ ਭਰਾ: ਮਾਮਾ।
- ਪਿਤਾ ਦੀ ਭੈਣ: ਭੂਆ। ਮਾਂ ਦੀ ਭੈਣ: ਮਾਸੀ।
- ਭਰਾ ਜਾਂ ਭੈਣ ਦਾ ਪੁੱਤਰ: ਭਤੀਜਾ/ਭਾਣਜਾ (nephew)। ਧੀ: ਭਤੀਜੀ/ਭਾਣਜੀ (niece)।
- ਚਾਚੇ, ਮਾਮੇ, ਭੂਆ ਜਾਂ ਮਾਸੀ ਦਾ ਬੱਚਾ: ਚਚੇਰਾ/ਮਮੇਰਾ/ਫੁਫੇਰਾ/ਮਸੇਰਾ ਭੈਣ-ਭਰਾ (cousin)।
- ਪਤਨੀ ਦਾ ਭਰਾ: ਸਾਲਾ। ਪਤੀ ਦਾ ਭਰਾ: ਜੇਠ/ਦਿਓਰ। ਭੈਣ ਦਾ ਪਤੀ: ਜੀਜਾ। ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਵਿੱਚ ਇਹ ਸਾਰੇ brother-in-law ਹਨ।
- ਪੁੱਤਰ ਦੀ ਪਤਨੀ: ਨੂੰਹ। ਧੀ ਦਾ ਪਤੀ: ਜਵਾਈ।
- ਪਿਤਾ ਦਾ ਪਿਤਾ: ਦਾਦਾ। ਪੁੱਤਰ ਦਾ ਪੁੱਤਰ: ਪੋਤਾ। ਧੀ ਦਾ ਪੁੱਤਰ: ਦੋਹਤਾ।
- "ਮੇਰੇ ਪਿਤਾ ਦਾ ਇਕਲੌਤਾ ਪੁੱਤਰ" ਜਾਂ "ਮੇਰੀ ਮਾਂ ਦੀ ਇਕਲੌਤੀ ਧੀ" ਦਾ ਮਤਲਬ ਅਕਸਰ ਬੋਲਣ ਵਾਲਾ ਖ਼ੁਦ ਜਾਂ ਉਸਦਾ ਆਪਣਾ ਭੈਣ-ਭਰਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਧਿਆਨ ਨਾਲ ਪੜ੍ਹੋ।
ਪੇਪਰ ਵਿੱਚ ਕਿਵੇਂ ਪੁੱਛਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ
ਉਦਾਹਰਣ 1: ਕਿਸੇ ਵੱਲ ਇਸ਼ਾਰਾ
ਇੱਕ ਆਦਮੀ ਵੱਲ ਇਸ਼ਾਰਾ ਕਰਕੇ ਰਵੀ ਕਹਿੰਦਾ ਹੈ, "ਇਸਦੀ ਮਾਂ ਮੇਰੀ ਮਾਂ ਦੀ ਇਕਲੌਤੀ ਧੀ ਹੈ।" ਰਵੀ ਦਾ ਉਸ ਆਦਮੀ ਨਾਲ ਕੀ ਰਿਸ਼ਤਾ ਹੈ?
- ਰਵੀ ਦੀ ਮਾਂ ਦੀ ਇਕਲੌਤੀ ਧੀ ਰਵੀ ਦੀ ਭੈਣ ਹੈ (ਰਵੀ ਮਰਦ ਹੈ, ਇਸ ਲਈ ਉਹ ਖ਼ੁਦ ਨਹੀਂ ਹੋ ਸਕਦਾ)।
- ਉਹ ਭੈਣ ਆਦਮੀ ਦੀ ਮਾਂ ਹੈ।
- ਇਸ ਲਈ ਰਵੀ ਆਦਮੀ ਦੀ ਮਾਂ ਦਾ ਭਰਾ ਹੈ: ਰਵੀ ਉਸਦਾ ਮਾਮਾ ਹੈ।
ਉਦਾਹਰਣ 2: ਕਥਨਾਂ ਦੀ ਲੜੀ
A, B ਦਾ ਭਰਾ ਹੈ। C, A ਦੀ ਮਾਂ ਹੈ। D, C ਦਾ ਪਿਤਾ ਹੈ। A ਦਾ D ਨਾਲ ਕੀ ਰਿਸ਼ਤਾ ਹੈ?
- ਕਤਾਰ 1: D (+)।
- ਕਤਾਰ 2: C (−), D ਦੀ ਧੀ।
- ਕਤਾਰ 3: A (+) ਅਤੇ B, C ਦੇ ਬੱਚੇ।
- A, D ਦੀ ਧੀ ਦਾ ਪੁੱਤਰ ਹੈ, ਇਸ ਲਈ A, D ਦਾ ਦੋਹਤਾ ਹੈ।
ਉਦਾਹਰਣ 3: ਕੋਡ ਵਾਲੇ ਰਿਸ਼ਤੇ
P + Q ਦਾ ਮਤਲਬ P, Q ਦਾ ਪਿਤਾ ਹੈ। P − Q ਦਾ ਮਤਲਬ P, Q ਦੀ ਪਤਨੀ ਹੈ। P × Q ਦਾ ਮਤਲਬ P, Q ਦਾ ਭਰਾ ਹੈ। P ÷ Q ਦਾ ਮਤਲਬ P, Q ਦੀ ਧੀ ਹੈ।
(a) A ÷ B + C ਦਾ ਕੀ ਮਤਲਬ ਹੈ?
- A ÷ B: A, B ਦੀ ਧੀ ਹੈ।
- B + C: B, C ਦਾ ਪਿਤਾ ਹੈ।
- A ਅਤੇ C ਦੋਵੇਂ B ਦੇ ਬੱਚੇ ਹਨ, ਅਤੇ A ਔਰਤ ਹੈ। A, C ਦੀ ਭੈਣ ਹੈ।
(b) M − N + O × P ਦਾ ਕੀ ਮਤਲਬ ਹੈ?
- M − N: M, N ਦੀ ਪਤਨੀ ਹੈ।
- N + O: N, O ਦਾ ਪਿਤਾ ਹੈ।
- O × P: O, P ਦਾ ਭਰਾ ਹੈ, ਇਸ ਲਈ P ਵੀ N ਦਾ ਬੱਚਾ ਹੈ।
- M, P ਦੇ ਪਿਤਾ ਦੀ ਪਤਨੀ ਹੈ, ਇਸ ਲਈ M, P ਦੀ ਮਾਂ ਹੈ।
ਕੋਡ ਵਾਲੇ ਸਵਾਲਾਂ ਲਈ ਟਿੱਪ: ਇੱਕ ਵਾਰ ਇੱਕ ਨਿਸ਼ਾਨ ਖੱਬੇ ਤੋਂ ਸੱਜੇ ਡੀਕੋਡ ਕਰੋ ਅਤੇ ਨਾਲ-ਨਾਲ ਡਰਾਅ ਕਰੋ। ਪੂਰੀ ਲੜੀ ਦਿਮਾਗ਼ ਵਿੱਚ ਰੱਖਣ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਨਾ ਕਰੋ।
ਉਦਾਹਰਣ 4: ਲਿੰਗ ਦਾ ਜਾਲ
A, B ਦਾ ਸਿਬਲਿੰਗ (ਭੈਣ ਜਾਂ ਭਰਾ) ਹੈ। B, C ਦਾ ਭਰਾ ਹੈ। A ਦਾ C ਨਾਲ ਕੀ ਰਿਸ਼ਤਾ ਹੈ?
A, C ਦਾ ਸਿਬਲਿੰਗ ਹੈ, ਪਰ A ਦਾ ਲਿੰਗ ਦਿੱਤਾ ਨਹੀਂ ਗਿਆ। ਜਵਾਬ ਹੈ ਭਰਾ ਜਾਂ ਭੈਣ, ਪਤਾ ਨਹੀਂ ਲਗਾਇਆ ਜਾ ਸਕਦਾ। ਬਹੁਤ ਵਿਦਿਆਰਥੀ "ਭਰਾ" 'ਤੇ ਟਿੱਕ ਕਰ ਦਿੰਦੇ ਹਨ ਕਿਉਂਕਿ ਸਵਾਲ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਵਾਰ "ਭਰਾ" ਲਿਖਿਆ ਹੈ। ਉਹ ਅੰਕ ਇੱਕ ਅੰਦਾਜ਼ੇ ਕਰਕੇ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਯਾਦ ਰੱਖਣ ਵਾਲੇ ਨੁਕਤੇ
- ਨਾਂ ਤੋਂ ਲਿੰਗ ਕਦੇ ਨਾ ਮੰਨੋ। ਸਿਮਰਨ, ਜਸਪ੍ਰੀਤ ਜਾਂ ਨਵਨੀਤ ਵਰਗੇ ਨਾਂ ਪੰਜਾਬ ਵਿੱਚ ਮੁੰਡਿਆਂ ਅਤੇ ਕੁੜੀਆਂ ਦੋਵਾਂ ਦੇ ਹੁੰਦੇ ਹਨ, ਅਤੇ ਪੇਪਰ ਬਣਾਉਣ ਵਾਲੇ ਇਹ ਜਾਣਦੇ ਹਨ।
- ਬੱਚਾ, ਸਿਬਲਿੰਗ, ਮਾਪੇ, ਜੀਵਨ-ਸਾਥੀ ਅਤੇ cousin ਵਰਗੇ ਸ਼ਬਦ ਲਿੰਗ ਨਹੀਂ ਦੱਸਦੇ।
- ਪਤੀ-ਪਤਨੀ ਹਮੇਸ਼ਾ ਇੱਕੋ ਕਤਾਰ ਵਿੱਚ ਹੁੰਦੇ ਹਨ। ਜੇ ਤੁਹਾਡੇ ਟ੍ਰੀ ਵਿੱਚ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਕਤਾਰਾਂ ਵਿੱਚ ਹਨ, ਤਾਂ ਕੋਈ ਲਾਈਨ ਗ਼ਲਤ ਪੜ੍ਹੀ ਗਈ ਹੈ।
- ਜਦੋਂ ਸਵਾਲ ਵਿੱਚ "ਇਕਲੌਤਾ ਪੁੱਤਰ" ਜਾਂ "ਇਕਲੌਤੀ ਧੀ" ਆਵੇ, ਰੁਕ ਕੇ ਦੇਖੋ ਕਿ ਕਿਤੇ ਇਹ ਬੋਲਣ ਵਾਲਾ ਖ਼ੁਦ ਤਾਂ ਨਹੀਂ।
ਆਮ ਗ਼ਲਤੀਆਂ
- ਲੰਬੀਆਂ ਲੜੀਆਂ ਦਿਮਾਗ਼ ਵਿੱਚ ਹੱਲ ਕਰਨੀਆਂ। ਡਰਾਅ ਕਰੋ, ਇਹ ਤੇਜ਼ ਹੈ।
- ਜਵਾਈ (ਧੀ ਦਾ ਪਤੀ) ਅਤੇ ਜੀਜਾ (ਭੈਣ ਦਾ ਪਤੀ) ਨੂੰ ਰਲਾ ਦੇਣਾ।
- "P, Q ਦਾ ਭਰਾ ਹੈ" ਅਤੇ "Q, P ਦਾ ਭਰਾ ਹੈ" ਨੂੰ ਇੱਕੋ ਗੱਲ ਸਮਝਣਾ। ਦੂਜਾ ਕਥਨ Q ਦਾ ਲਿੰਗ ਦੱਸਦਾ ਹੈ, P ਦਾ ਨਹੀਂ।
ਪੜ੍ਹਨ ਤੋਂ ਤੁਰੰਤ ਬਾਅਦ ਪ੍ਰੈਕਟਿਸ
ਜਿਵੇਂ ਮੈਂ ਪ੍ਰੈਕਟਿਸ ਕਰਦਾ ਸੀ: ਟਾਈਪਾਂ ਦੀ ਲਿਸਟ ਬਣਾਓ (ਸਿੱਧੇ, ਇਸ਼ਾਰੇ ਵਾਲੇ, ਕੋਡ ਵਾਲੇ, ਪਹੇਲੀ), ਆਪਣੀ ਰੀਜ਼ਨਿੰਗ ਕਿਤਾਬ ਵਿੱਚੋਂ ਹਰ ਟਾਈਪ ਦੇ ਘੱਟੋ-ਘੱਟ 20 ਸਵਾਲ ਹੱਲ ਕਰੋ, ਅਤੇ ਫਿਰ ਇਸ ਸਾਈਟ ਦੇ ਰੀਜ਼ਨਿੰਗ ਕੁਇਜ਼ ਵਿੱਚੋਂ 100 ਤੋਂ 200 ਮਿਲੇ-ਜੁਲੇ ਸਵਾਲ। ਜਿਹੜਾ ਸਵਾਲ ਗ਼ਲਤ ਹੋਵੇ, ਉਸਦਾ ਟ੍ਰੀ ਆਪਣੀ ਨੋਟਬੁੱਕ ਵਿੱਚ ਦੁਬਾਰਾ ਬਣਾਓ। ਨੋਟਬੁੱਕ 1, 7 ਅਤੇ 30 ਦਿਨਾਂ ਬਾਅਦ ਰਿਵਾਈਜ਼ ਕਰੋ।