ਮੇਰੇ ਪੇਪਰਾਂ ਵਿੱਚ ਪੋਲੀਟੀ ਤੋਂ ਬਹੁਤ ਸਵਾਲ ਆਏ, ਅਤੇ ਸੰਸਦ ਉਹ ਚੈਪਟਰ ਹੈ ਜਿੱਥੇ ਵਿਦਿਆਰਥੀ ਦੋ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੇ ਅੰਕੜੇ ਰਲਾ ਕੇ ਅੰਕ ਗੁਆਉਂਦੇ ਹਨ। ਹੱਲ ਸੌਖਾ ਹੈ: ਸੰਸਦ ਅਤੇ ਰਾਜ ਵਿਧਾਨ ਮੰਡਲ ਕਦੇ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਨਾ ਪੜ੍ਹੋ। ਇਹਨਾਂ ਨੂੰ ਇੱਕ ਟੇਬਲ ਵਿੱਚ ਨਾਲ-ਨਾਲ ਸਿੱਖੋ, ਜਿਵੇਂ ਹੇਠਾਂ ਦਿੱਤਾ ਹੈ।
ਇਸ ਟੌਪਿਕ ਵਿੱਚ ਕੀ ਆਉਂਦਾ ਹੈ
ਬਣਤਰ
- ਸੰਸਦ (ਆਰਟੀਕਲ 79): ਰਾਸ਼ਟਰਪਤੀ + ਲੋਕ ਸਭਾ + ਰਾਜ ਸਭਾ।
- ਰਾਜ ਵਿਧਾਨ ਮੰਡਲ (ਆਰਟੀਕਲ 168): ਰਾਜਪਾਲ + ਵਿਧਾਨ ਸਭਾ (+ ਜਿੱਥੇ ਹੈ ਉੱਥੇ ਵਿਧਾਨ ਪ੍ਰੀਸ਼ਦ)।
ਨਾਲ-ਨਾਲ ਤੁਲਨਾ
| ਨੁਕਤਾ | ਸੰਸਦ | ਰਾਜ ਵਿਧਾਨ ਮੰਡਲ |
|---|---|---|
| ਹੇਠਲਾ ਸਦਨ | ਲੋਕ ਸਭਾ | ਵਿਧਾਨ ਸਭਾ |
| ਉੱਪਰਲਾ ਸਦਨ | ਰਾਜ ਸਭਾ | ਵਿਧਾਨ ਪ੍ਰੀਸ਼ਦ, ਸਿਰਫ਼ ਕੁਝ ਰਾਜਾਂ ਵਿੱਚ |
| ਵੱਧ ਤੋਂ ਵੱਧ ਮੈਂਬਰ, ਹੇਠਲਾ ਸਦਨ | 550 (ਇਸ ਵੇਲੇ 543) | 500, ਘੱਟੋ-ਘੱਟ 60 (ਆਰਟੀਕਲ 170) |
| ਵੱਧ ਤੋਂ ਵੱਧ ਮੈਂਬਰ, ਉੱਪਰਲਾ ਸਦਨ | 250 (238 ਚੁਣੇ + 12 ਨਾਮਜ਼ਦ) | ਵਿਧਾਨ ਸਭਾ ਦੇ 1/3 ਤੋਂ ਵੱਧ ਨਹੀਂ, ਘੱਟੋ-ਘੱਟ 40 |
| ਘੱਟੋ-ਘੱਟ ਉਮਰ, ਹੇਠਲਾ ਸਦਨ | 25 | 25 |
| ਘੱਟੋ-ਘੱਟ ਉਮਰ, ਉੱਪਰਲਾ ਸਦਨ | 30 | 30 |
| ਕਾਰਜਕਾਲ, ਹੇਠਲਾ ਸਦਨ | 5 ਸਾਲ (ਆਰਟੀਕਲ 83) | 5 ਸਾਲ (ਆਰਟੀਕਲ 172) |
| ਉੱਪਰਲਾ ਸਦਨ | ਸਥਾਈ; ਹਰ 2 ਸਾਲ ਬਾਅਦ 1/3 ਰਿਟਾਇਰ; ਮੈਂਬਰ ਦਾ ਕਾਰਜਕਾਲ 6 ਸਾਲ | ਇਹੀ ਪੈਟਰਨ |
| ਪ੍ਰਧਾਨਗੀ, ਹੇਠਲਾ ਸਦਨ | ਸਪੀਕਰ | ਸਪੀਕਰ |
| ਪ੍ਰਧਾਨਗੀ, ਉੱਪਰਲਾ ਸਦਨ | ਉਪ-ਰਾਸ਼ਟਰਪਤੀ (ਅਹੁਦੇ ਵਜੋਂ ਚੇਅਰਮੈਨ) | ਚੇਅਰਮੈਨ, ਪ੍ਰੀਸ਼ਦ ਵੱਲੋਂ ਚੁਣਿਆ |
| ਧਨ ਬਿੱਲ | ਆਰਟੀਕਲ 110; ਸਿਰਫ਼ ਲੋਕ ਸਭਾ ਵਿੱਚ; ਰਾਜ ਸਭਾ 14 ਦਿਨ ਰੋਕ ਸਕਦੀ ਹੈ | ਆਰਟੀਕਲ 198; ਸਿਰਫ਼ ਵਿਧਾਨ ਸਭਾ ਵਿੱਚ; ਪ੍ਰੀਸ਼ਦ 14 ਦਿਨ ਰੋਕ ਸਕਦੀ ਹੈ |
| ਸਾਂਝਾ ਸੈਸ਼ਨ | ਹਾਂ, ਆਰਟੀਕਲ 108, ਪ੍ਰਧਾਨਗੀ ਸਪੀਕਰ | ਸਾਂਝਾ ਸੈਸ਼ਨ ਨਹੀਂ |
| ਆਰਡੀਨੈਂਸ | ਰਾਸ਼ਟਰਪਤੀ, ਆਰਟੀਕਲ 123 | ਰਾਜਪਾਲ, ਆਰਟੀਕਲ 213 |
| ਕੋਰਮ | ਕੁੱਲ ਮੈਂਬਰਾਂ ਦਾ 1/10 | 1/10 ਜਾਂ 10 ਮੈਂਬਰ, ਜੋ ਵੀ ਵੱਧ ਹੋਵੇ |
ਰਾਜਾਂ ਵਿੱਚ ਉੱਪਰਲੇ ਸਦਨ
- ਆਰਟੀਕਲ 169: ਰਾਜ ਦੀ ਵਿਧਾਨ ਸਭਾ ਵੱਲੋਂ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਬਹੁਮਤ ਨਾਲ ਪਾਸ ਮਤੇ 'ਤੇ ਸੰਸਦ ਵਿਧਾਨ ਪ੍ਰੀਸ਼ਦ ਬਣਾਉਂਦੀ ਜਾਂ ਖ਼ਤਮ ਕਰਦੀ ਹੈ।
- ਅੱਜ ਛੇ ਰਾਜਾਂ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰੀਸ਼ਦ ਹੈ: ਆਂਧਰਾ ਪ੍ਰਦੇਸ਼, ਬਿਹਾਰ, ਕਰਨਾਟਕ, ਮਹਾਰਾਸ਼ਟਰ, ਤੇਲੰਗਾਨਾ ਅਤੇ ਉੱਤਰ ਪ੍ਰਦੇਸ਼।
- ਪੰਜਾਬ ਨੇ ਆਪਣੀ ਵਿਧਾਨ ਪ੍ਰੀਸ਼ਦ ਖ਼ਤਮ ਕਰ ਦਿੱਤੀ, 1 ਜਨਵਰੀ 1970 ਤੋਂ। ਪੰਜਾਬ ਇੱਕ-ਸਦਨੀ ਹੈ।
ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਅੰਕੜੇ
- ਵਿਧਾਨ ਸਭਾ: 117 ਸੀਟਾਂ।
- ਲੋਕ ਸਭਾ: 13 ਸੀਟਾਂ।
- ਰਾਜ ਸਭਾ: 7 ਸੀਟਾਂ।
ਪੇਪਰ ਨੂੰ ਪਸੰਦ ਹੋਰ ਤੱਥ
- 104ਵੀਂ ਸੋਧ (2019) ਨੇ ਲੋਕ ਸਭਾ ਵਿੱਚ ਦੋ ਐਂਗਲੋ-ਇੰਡੀਅਨ ਮੈਂਬਰਾਂ ਦੀ ਨਾਮਜ਼ਦਗੀ ਖ਼ਤਮ ਕਰ ਦਿੱਤੀ।
- ਰਾਜ ਸਭਾ ਭੰਗ ਨਹੀਂ ਹੋ ਸਕਦੀ।
- ਕੋਈ ਬਿੱਲ ਧਨ ਬਿੱਲ ਹੈ ਜਾਂ ਨਹੀਂ, ਇਹ ਸਪੀਕਰ ਤੈਅ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਉਸਦਾ ਫ਼ੈਸਲਾ ਅੰਤਿਮ ਹੈ।
- ਜ਼ੀਰੋ ਆਵਰ ਭਾਰਤ ਦੀ ਆਪਣੀ ਕਾਢ ਹੈ; ਸੰਵਿਧਾਨ ਵਿੱਚ ਇਸਦਾ ਜ਼ਿਕਰ ਨਹੀਂ।
ਪੇਪਰ ਵਿੱਚ ਕਿਵੇਂ ਪੁੱਛਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ
- "ਸਾਂਝੇ ਸੈਸ਼ਨ ਦੀ ਪ੍ਰਧਾਨਗੀ ਕੌਣ ਕਰਦਾ ਹੈ?" (ਸਪੀਕਰ।)
- "ਰਾਜ ਸਭਾ ਮੈਂਬਰ ਬਣਨ ਲਈ ਘੱਟੋ-ਘੱਟ ਉਮਰ?" (30।)
- "ਧਨ ਬਿੱਲ ਦੀ ਪਰਿਭਾਸ਼ਾ ਕਿਹੜੇ ਆਰਟੀਕਲ ਵਿੱਚ ਹੈ?" (110।)
- "ਕਿਹੜੇ ਰਾਜ ਵਿੱਚ ਵਿਧਾਨ ਪ੍ਰੀਸ਼ਦ ਹੈ?" (ਵਿਕਲਪਾਂ ਵਿੱਚ ਪੰਜਾਬ ਜਾਲ ਹੈ।)
- "ਪੰਜਾਬ ਤੋਂ ਲੋਕ ਸਭਾ ਦੀਆਂ ਕਿੰਨੀਆਂ ਸੀਟਾਂ ਹਨ?" (13।)
ਯਾਦ ਰੱਖਣ ਵਾਲੇ ਨੁਕਤੇ
- ਦੋ 14-ਦਿਨਾ ਨਿਯਮ: ਧਨ ਬਿੱਲ 'ਤੇ ਰਾਜ ਸਭਾ, ਅਤੇ ਧਨ ਬਿੱਲ 'ਤੇ ਵਿਧਾਨ ਪ੍ਰੀਸ਼ਦ।
- ਸਾਂਝਾ ਸੈਸ਼ਨ ਸਿਰਫ਼ ਸੰਸਦ ਦਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਧਨ ਬਿੱਲ ਜਾਂ ਸੰਵਿਧਾਨ ਸੋਧ ਬਿੱਲ ਲਈ ਕਦੇ ਨਹੀਂ।
- ਆਰਟੀਕਲ 123 ਅਤੇ 213 ਇੱਕੋ ਸ਼ਕਤੀ ਹਨ, ਇੱਕ ਰਾਸ਼ਟਰਪਤੀ ਲਈ ਅਤੇ ਇੱਕ ਰਾਜਪਾਲ ਲਈ।
ਆਮ ਗ਼ਲਤੀਆਂ
- ਲੋਕ ਸਭਾ ਦੀ ਵੱਧ ਤੋਂ ਵੱਧ ਗਿਣਤੀ 552 ਲਿਖਣਾ। 104ਵੀਂ ਸੋਧ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਇਹ 550 ਹੈ।
- ਉਪ-ਰਾਸ਼ਟਰਪਤੀ ਨੂੰ ਰਾਜ ਸਭਾ ਦਾ ਮੈਂਬਰ ਸਮਝਣਾ। ਉਹ ਇਸਦੇ ਚੇਅਰਮੈਨ ਹਨ, ਮੈਂਬਰ ਨਹੀਂ।
- ਇਹ ਮੰਨ ਲੈਣਾ ਕਿ ਪੰਜਾਬ ਵਿੱਚ ਵਿਧਾਨ ਪ੍ਰੀਸ਼ਦ ਹੈ ਕਿਉਂਕਿ ਕਦੇ ਹੁੰਦੀ ਸੀ।
ਪੜ੍ਹਨ ਤੋਂ ਤੁਰੰਤ ਬਾਅਦ ਪ੍ਰੈਕਟਿਸ
ਟੇਬਲ ਦਾ ਸੱਜਾ ਕਾਲਮ ਢਕ ਕੇ ਯਾਦਦਾਸ਼ਤ ਤੋਂ ਭਰੋ, ਫਿਰ ਖੱਬਾ ਢਕੋ। ਇਹ ਕੱਲ੍ਹ, 7 ਦਿਨਾਂ ਬਾਅਦ ਅਤੇ 30 ਦਿਨਾਂ ਬਾਅਦ ਕਰੋ। ਉਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਇਸ ਸਾਈਟ ਦੇ ਪੋਲੀਟੀ ਕੁਇਜ਼ ਹੱਲ ਕਰੋ।