ਸੱਭਿਆਚਾਰ ਦੇ ਸਵਾਲ ਆਸਾਨ ਲੱਗਦੇ ਹਨ ਪਰ ਬਹੁਤ ਅੰਕ ਗੁਆਉਂਦੇ ਹਨ, ਕਿਉਂਕਿ ਸਾਰੇ ਵਿਕਲਪ ਅਸਲੀ ਮੇਲੇ ਅਤੇ ਅਸਲੀ ਨਾਚ ਹੁੰਦੇ ਹਨ। ਪੇਪਰ ਸਿਰਫ਼ ਇਹ ਦੇਖਦਾ ਹੈ ਕਿ ਤੁਸੀਂ ਸਹੀ ਜੋੜਾ ਮਿਲਾ ਸਕਦੇ ਹੋ ਜਾਂ ਨਹੀਂ। ਇਸ ਲਈ ਮੈਂ ਇਹ ਟੌਪਿਕ ਜੋੜਿਆਂ ਵਜੋਂ ਪੜ੍ਹਦਾ ਹਾਂ, ਅਤੇ ਰਿਵੀਜ਼ਨ ਵੀ ਜੋੜਿਆਂ ਦੀ ਕਰਦਾ ਹਾਂ, ਪੈਰਿਆਂ ਦੀ ਨਹੀਂ।
ਇਸ ਟੌਪਿਕ ਵਿੱਚ ਕੀ ਆਉਂਦਾ ਹੈ
ਮੇਲੇ ਅਤੇ ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਸਥਾਨ
| ਮੇਲਾ | ਸਥਾਨ | ਕਦੋਂ / ਕਿਸ ਬਾਰੇ |
|---|---|---|
| ਹੋਲਾ ਮਹੱਲਾ | ਸ੍ਰੀ ਅਨੰਦਪੁਰ ਸਾਹਿਬ | ਹੋਲੀ ਤੋਂ ਅਗਲੇ ਦਿਨ; ਗੁਰੂ ਗੋਬਿੰਦ ਸਿੰਘ ਜੀ ਨੇ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤਾ; ਨਿਹੰਗ ਸਿੰਘਾਂ ਦੇ ਜੰਗੀ ਕਰਤੱਬ |
| ਮਾਘੀ ਮੇਲਾ | ਸ੍ਰੀ ਮੁਕਤਸਰ ਸਾਹਿਬ | ਜਨਵਰੀ (ਮਾਘੀ); ਚਾਲੀ ਮੁਕਤਿਆਂ ਦੀ ਯਾਦ ਵਿੱਚ |
| ਸ਼ਹੀਦੀ ਜੋੜ ਮੇਲਾ | ਸ੍ਰੀ ਫ਼ਤਿਹਗੜ੍ਹ ਸਾਹਿਬ | ਦਸੰਬਰ; ਛੋਟੇ ਸਾਹਿਬਜ਼ਾਦਿਆਂ ਦੀ ਸ਼ਹਾਦਤ |
| ਵਿਸਾਖੀ ਮੇਲਾ | ਤਲਵੰਡੀ ਸਾਬੋ (ਦਮਦਮਾ ਸਾਹਿਬ), ਅਨੰਦਪੁਰ ਸਾਹਿਬ ਅਤੇ ਸਾਰੇ ਪੰਜਾਬ ਵਿੱਚ | 13 ਜਾਂ 14 ਅਪ੍ਰੈਲ; ਵਾਢੀ ਅਤੇ 1699 ਵਿੱਚ ਖ਼ਾਲਸੇ ਦੀ ਸਾਜਨਾ |
| ਛਪਾਰ ਦਾ ਮੇਲਾ | ਪਿੰਡ ਛਪਾਰ, ਲੁਧਿਆਣਾ | ਸਤੰਬਰ; ਗੁੱਗਾ ਪੀਰ ਦੀ ਯਾਦ ਵਿੱਚ |
| ਹਰਿਵੱਲਭ ਸੰਗੀਤ ਸੰਮੇਲਨ | ਦੇਵੀ ਤਾਲਾਬ ਮੰਦਰ, ਜਲੰਧਰ | ਦਸੰਬਰ; 1875 ਤੋਂ, ਭਾਰਤ ਦੇ ਸਭ ਤੋਂ ਪੁਰਾਣੇ ਸ਼ਾਸਤਰੀ ਸੰਗੀਤ ਸਮਾਗਮਾਂ ਵਿੱਚੋਂ |
| ਕਿਲ੍ਹਾ ਰਾਏਪੁਰ ਖੇਡ ਮੇਲਾ | ਕਿਲ੍ਹਾ ਰਾਏਪੁਰ, ਲੁਧਿਆਣਾ | ਫਰਵਰੀ; "ਪੇਂਡੂ ਓਲੰਪਿਕਸ" |
| ਬਾਬਾ ਸ਼ੇਖ ਫ਼ਰੀਦ ਆਗਮਨ ਪੁਰਬ | ਫ਼ਰੀਦਕੋਟ | ਸਤੰਬਰ; ਬਾਬਾ ਫ਼ਰੀਦ ਜੀ ਦੀ ਆਮਦ |
ਤਿਉਹਾਰ
- ਲੋਹੜੀ: 13 ਜਨਵਰੀ, ਮਾਘੀ ਤੋਂ ਪਹਿਲੀ ਰਾਤ; ਧੂਣੀ, ਦੁੱਲਾ ਭੱਟੀ ਦੀ ਕਹਾਣੀ।
- ਵਿਸਾਖੀ: 13 ਜਾਂ 14 ਅਪ੍ਰੈਲ; ਵਾਢੀ ਦਾ ਤਿਉਹਾਰ ਅਤੇ ਖ਼ਾਲਸਾ ਸਾਜਨਾ ਦਿਵਸ (1699)।
- ਤੀਆਂ: ਸਾਵਣ ਵਿੱਚ; ਕੁੜੀਆਂ ਦਾ ਪੀਂਘਾਂ ਅਤੇ ਗਿੱਧੇ ਦਾ ਤਿਉਹਾਰ।
- ਬੰਦੀ ਛੋੜ ਦਿਵਸ: ਦੀਵਾਲੀ ਨਾਲ; ਗਵਾਲੀਅਰ ਦੇ ਕਿਲ੍ਹੇ ਤੋਂ ਗੁਰੂ ਹਰਿਗੋਬਿੰਦ ਸਾਹਿਬ ਜੀ ਦੀ ਰਿਹਾਈ।
ਲੋਕ-ਨਾਚ
| ਮਰਦਾਂ ਦੇ ਨਾਚ | ਔਰਤਾਂ ਦੇ ਨਾਚ |
|---|---|
| ਭੰਗੜਾ (ਵਾਢੀ, ਢੋਲ ਨਾਲ) | ਗਿੱਧਾ (ਬੋਲੀਆਂ ਅਤੇ ਤਾੜੀਆਂ ਨਾਲ) |
| ਝੂਮਰ (ਹੌਲੀ, ਸੋਹਣੀ ਚਾਲ, ਸਾਂਦਲ ਬਾਰ ਤੋਂ) | ਸੰਮੀ (ਸਾਂਦਲ ਬਾਰ ਤੋਂ, ਹੁਣ ਪਾਕਿਸਤਾਨ) |
| ਲੁੱਡੀ (ਜਿੱਤ ਦਾ ਨਾਚ) | ਕਿੱਕਲੀ (ਕੁੜੀਆਂ ਜੋੜਿਆਂ ਵਿੱਚ, ਹੱਥ ਫੜ ਕੇ) |
| ਮਲਵਈ ਗਿੱਧਾ (ਮਾਲਵੇ ਦੇ ਮਰਦਾਂ ਦਾ ਗਿੱਧਾ) | ਜਾਗੋ (ਵਿਆਹ ਦੀ ਰਾਤ, ਸਿਰ 'ਤੇ ਦੀਵਿਆਂ ਵਾਲੀ ਗਾਗਰ) |
ਲੋਕ-ਸਾਜ਼
- ਢੋਲ (ਭੰਗੜੇ ਨਾਲ), ਤੂੰਬੀ (ਇੱਕ ਤਾਰ ਵਾਲੀ; ਲਾਲ ਚੰਦ ਯਮਲਾ ਜੱਟ ਨੇ ਮਸ਼ਹੂਰ ਕੀਤੀ), ਅਲਗੋਜ਼ੇ (ਜੋੜੀ ਬੰਸਰੀ), ਚਿਮਟਾ, ਸਾਰੰਗੀ, ਢੱਡ (ਢਾਡੀਆਂ ਦੀ ਛੋਟੀ ਡਮਰੂ-ਨੁਮਾ ਢੋਲਕੀ), ਬੁਗਦੂ ਅਤੇ ਕਾਟੋ।
ਦਸਤਕਾਰੀ ਅਤੇ ਪਹਿਰਾਵਾ
- ਫੁਲਕਾਰੀ: ਰੇਸ਼ਮੀ ਧਾਗੇ ਦੀ ਕਢਾਈ; ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਪੂਰਾ ਕੱਪੜਾ ਕਢਾਈ ਨਾਲ ਢਕਿਆ ਹੋਵੇ ਉਸਨੂੰ ਬਾਗ਼ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ। ਫੁਲਕਾਰੀ ਨੂੰ GI ਟੈਗ ਮਿਲਿਆ ਹੈ।
- ਪੰਜਾਬੀ ਜੁੱਤੀ, ਪਰਾਂਦਾ ਅਤੇ ਪੱਗ।
ਪੰਜ ਤਖ਼ਤ
- ਸ੍ਰੀ ਅਕਾਲ ਤਖ਼ਤ ਸਾਹਿਬ, ਅੰਮ੍ਰਿਤਸਰ (ਗੁਰੂ ਹਰਿਗੋਬਿੰਦ ਸਾਹਿਬ ਜੀ ਨੇ 1606 ਵਿੱਚ ਸਥਾਪਿਤ ਕੀਤਾ)
- ਤਖ਼ਤ ਸ੍ਰੀ ਕੇਸਗੜ੍ਹ ਸਾਹਿਬ, ਅਨੰਦਪੁਰ ਸਾਹਿਬ (ਖ਼ਾਲਸੇ ਦਾ ਜਨਮ ਸਥਾਨ)
- ਤਖ਼ਤ ਸ੍ਰੀ ਦਮਦਮਾ ਸਾਹਿਬ, ਤਲਵੰਡੀ ਸਾਬੋ, ਬਠਿੰਡਾ
- ਤਖ਼ਤ ਸ੍ਰੀ ਪਟਨਾ ਸਾਹਿਬ, ਬਿਹਾਰ (ਗੁਰੂ ਗੋਬਿੰਦ ਸਿੰਘ ਜੀ ਦਾ ਜਨਮ ਸਥਾਨ)
- ਤਖ਼ਤ ਸ੍ਰੀ ਹਜ਼ੂਰ ਸਾਹਿਬ, ਨਾਂਦੇੜ, ਮਹਾਰਾਸ਼ਟਰ
ਤਿੰਨ ਤਖ਼ਤ ਪੰਜਾਬ ਵਿੱਚ ਹਨ; ਦੋ ਬਾਹਰ।
ਪੇਪਰ ਵਿੱਚ ਕਿਵੇਂ ਪੁੱਛਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ
- "ਮਾਘੀ ਮੇਲਾ ਕਿੱਥੇ ਲੱਗਦਾ ਹੈ?" (ਸ੍ਰੀ ਮੁਕਤਸਰ ਸਾਹਿਬ।)
- "ਇਹਨਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਔਰਤਾਂ ਦਾ ਲੋਕ-ਨਾਚ ਕਿਹੜਾ ਹੈ?" (ਗਿੱਧਾ / ਸੰਮੀ / ਕਿੱਕਲੀ।)
- "ਲਾਲ ਚੰਦ ਯਮਲਾ ਜੱਟ ਕਿਸ ਨਾਲ ਜੁੜੇ ਹਨ?" (ਤੂੰਬੀ।)
- "ਹਰਿਵੱਲਭ ਸੰਗੀਤ ਸੰਮੇਲਨ ਕਿੱਥੇ ਹੁੰਦਾ ਹੈ?" (ਜਲੰਧਰ।)
- "ਬਠਿੰਡਾ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਵਿੱਚ ਕਿਹੜਾ ਤਖ਼ਤ ਹੈ?" (ਦਮਦਮਾ ਸਾਹਿਬ।)
ਯਾਦ ਰੱਖਣ ਵਾਲੇ ਨੁਕਤੇ
- ਝੂਮਰ ਅਤੇ ਸੰਮੀ ਦੋਵੇਂ ਸਾਂਦਲ ਬਾਰ (ਹੁਣ ਪਾਕਿਸਤਾਨ) ਤੋਂ ਹਨ। ਝੂਮਰ ਮਰਦਾਂ ਦਾ, ਸੰਮੀ ਔਰਤਾਂ ਦਾ।
- ਮਲਵਈ ਗਿੱਧਾ ਮਰਦ ਨੱਚਦੇ ਹਨ, ਭਾਵੇਂ ਗਿੱਧਾ ਔਰਤਾਂ ਦਾ ਨਾਚ ਹੈ। ਇਹ ਪਸੰਦੀਦਾ ਜਾਲ ਹੈ।
- ਦੁੱਲਾ ਭੱਟੀ ਦਾ ਸਬੰਧ ਲੋਹੜੀ ਨਾਲ; ਗੁੱਗਾ ਪੀਰ ਦਾ ਛਪਾਰ ਮੇਲੇ ਨਾਲ।
ਆਮ ਗ਼ਲਤੀਆਂ
- ਹੋਲਾ ਮਹੱਲਾ ਅੰਮ੍ਰਿਤਸਰ ਵਿੱਚ ਦੱਸ ਦੇਣਾ। ਇਹ ਅਨੰਦਪੁਰ ਸਾਹਿਬ ਹੈ।
- ਮਾਘੀ (ਮੁਕਤਸਰ) ਨੂੰ ਜੋੜ ਮੇਲੇ (ਫ਼ਤਿਹਗੜ੍ਹ ਸਾਹਿਬ) ਨਾਲ ਰਲਾਉਣਾ।
- ਪੰਜੇ ਤਖ਼ਤ ਪੰਜਾਬ ਵਿੱਚ ਗਿਣ ਲੈਣੇ।
ਪੜ੍ਹਨ ਤੋਂ ਤੁਰੰਤ ਬਾਅਦ ਪ੍ਰੈਕਟਿਸ
ਫਲੈਸ਼ ਕਾਰਡ ਬਣਾਓ: ਇੱਕ ਪਾਸੇ "ਮੇਲਾ / ਨਾਚ / ਸਾਜ਼" ਅਤੇ ਦੂਜੇ ਪਾਸੇ "ਸਥਾਨ / ਕੌਣ ਨੱਚਦਾ ਹੈ / ਕਲਾਕਾਰ"। ਕੱਲ੍ਹ, 7 ਦਿਨਾਂ ਬਾਅਦ ਅਤੇ 30 ਦਿਨਾਂ ਬਾਅਦ ਕਾਰਡ ਰਲਾ ਕੇ ਆਪਣਾ ਟੈਸਟ ਲਓ।